Ferdynand Magellan (ok. 1480–1521) był portugalskim odkrywcą i żeglarzem, który zapisał się w historii jako dowódca pierwszej wyprawy dookoła świata. Choć dokładna data jego narodzin nie jest znana, jego życie upłynęło pod znakiem służby dworom portugalskiemu i hiszpańskiemu, a jego największym osiągnięciem było zaplanowanie i rozpoczęcie ekspedycji, która w latach 1519–1522 udowodniła możliwość opłynięcia globu. Magellan zginął w trakcie wyprawy, ale jego misję dokończyła załoga, odkrywając kluczowe przejścia morskie i znacząco poszerzając europejską wiedzę o geografii świata.
Ferdynand Magellan: Podstawowe informacje
Ferdynand Magellan, którego portugalskie imię brzmiało Fernão de Magalhães, urodził się około 1480 roku w północnej Portugalii. Choć dokładne miejsce jego narodzin nie jest jednoznacznie potwierdzone, region Sabrosa jest często wskazywany jako jego ojczyzna. Magellan, z pochodzenia Portugalczyk, początkowo służył wiernie portugalskiej koronie, zdobywając cenne doświadczenie w dalekich podróżach po Azji. Po konflikcie z królem Manuelem I, jego lojalność przeniosła się na dwór hiszpański, gdzie stał się poddanym Karola I. Tragiczne okoliczności zakończyły jego życie 27 kwietnia 1521 roku na wyspie Mactan, na dzisiejszych Filipinach, gdzie zginął w walce. Jego największym historycznym osiągnięciem jest zaplanowanie i dowodzenie hiszpańską wyprawą z lat 1519–1522, która jako pierwsza w historii opłynęła świat, odkryła kluczowe przejście między oceanami – Cieśninę Magellana – oraz dokonała pierwszego europejskiego przepłynięcia Pacyfiku.
Życie prywatne Ferdynanda Magellana
Ferdynand Magellan wywodził się z rodziny należącej do niższej szlachty portugalskiej. Jego ojcem był Pedro de Magalhães, który pełnił funkcję burmistrza, a matką Alda de Mezquita. W młodości służył jako paź na dworze królowej Eleonory, żony Jana II, co zapewniło mu edukację i kontakty w kręgach władzy. Po przeprowadzce do Sewilli w Hiszpanii, Magellan poślubił Marię Calderę Beatriz Barbosę. Para doczekała się dwóch synów, Rodrigo i Carlosa de Magallanes, jednak obaj zmarli w bardzo młodym wieku, co stanowiło osobistą tragedię dla odkrywcy.
Kariera zawodowa i służba wojskowa Ferdynanda Magellana
Kariera wojskowa Ferdynanda Magellana rozpoczęła się w marcu 1505 roku, gdy w wieku około 25 lat zaciągnął się do portugalskiej floty. Przez osiem lat służył w Indiach, zdobywając cenne doświadczenie morskie i bojowe. Brał udział w kluczowych bitwach, takich jak bitwa pod Cannanore w 1506 roku i wielka bitwa pod Diu w 1509 roku. Szczególnie ważnym etapem jego kariery była rola w podboju Malakki w 1511 roku, która przyniosła mu awans i umożliwiła nabycie malajskiego niewolnika imieniem Enrique, który później odegrał niebagatelną rolę w jego wyprawie. W 1513 roku Magellan został wysłany do walki z marokańską twierdzą Azemmour, gdzie odniósł ranę nogi, która spowodowała, że do końca życia utykał.
Konflikt z królem Manuelem I stał się punktem zwrotnym w karierze Magellana. Po odmowie króla sfinansowania wyprawy na Moluki drogą zachodnią, Magellan popadł w niełaskę. W efekcie, w 1517 roku, zdecydował się opuścić Portugalię i przenieść swoją służbę na dwór hiszpański, stając się poddanym króla Karola I. Ta zmiana lojalności otworzyła mu drogę do realizacji jego największego marzenia.
Wyprawa dookoła świata Ferdynanda Magellana (1519–1522)
Wyprawa dookoła świata, znana jako „Armada Moluków”, była przedsięwzięciem na ogromną skalę, które zorganizował Magellan. Składała się ona z pięciu statków, zaopatrzonych w zapasy na dwa lata podróży, a celem było dotarcie do Wysp Korzennych drogą zachodnią. W 1518 roku król Karol I mianował go admirałem floty hiszpańskiej i nadał mu tytuł Komandora Orderu Santiago. Załoga liczyła około 270 mężczyzn o bardzo zróżnicowanym pochodzeniu. Wyruszył z Hiszpanii drogą zachodnią 20 września 1519 roku. Po długiej i wyczerpującej podróży, podczas której odkryto przejście między oceanami, nazwane później Cieśniną Magellana, Magellan wypłynął na spokojne wody, które nazwał „Mar Pacifico” (Morze Spokojne). Niestety, sam Magellan nie doczekał powrotu do Hiszpanii. Zginął 27 kwietnia 1521 roku na Wyspie Mactan na Filipinach. Dowodzenie przejął Juan Sebastián Elcano, który zdołał doprowadzić jeden statek, „Victorię”, przez Ocean Indyjski i wokół Afryki do Hiszpanii 6 września 1522 roku, tym samym kończąc pierwszą w historii wyprawę dookoła świata.
Warto wiedzieć: Ferdynand Magellan stał się pierwszym człowiekiem w historii, który dokonał niemal pełnego, osobistego opłynięcia kuli ziemskiej. Dokonał tego, ponieważ w latach 1505–1512 dotarł do Azji Południowo-Wschodniej płynąc na wschód, a następnie w 1521 roku dotarł tam ponownie, płynąc na zachód.
Przygotowania i flota
Wyprawa, którą zorganizował Magellan, znana była jako „Armada Moluków”. Składała się ona z pięciu statków, które zostały zaopatrzone w zapasy mające wystarczyć na dwa lata podróży. Tylko jeden statek, „Victoria”, zdołał powrócić do Hiszpanii, dowodząc niezwykłego sukcesu ekspedycji.
Skład załogi
Dowodzona przez Magellana flota liczyła około 270 mężczyzn o bardzo zróżnicowanym pochodzeniu. Choć 60% załogi stanowili Hiszpanie, w jej skład wchodzili również Portugalczycy, Włosi, Francuzi, Grecy, Flamandowie, Niemcy, Irlandczycy, a nawet jeden Anglik i jeden Malajczyk. Ta międzynarodowa mieszanka świadczy o skali i ambicji przedsięwzięcia.
Nominacje i przywileje
W 1518 roku król Karol I nadał Magellanowi znaczące nominacje i przywileje. Został mianowany admirałem floty hiszpańskiej oraz otrzymał tytuł Komandora Orderu Santiago, co podkreślało prestiż i zaufanie, jakim darzono odkrywcę.
Odkrycie Pacyfiku
Po przejściu przez trudną i burzliwą cieśninę na południu Ameryki Południowej, którą nazwał Cieśniną Magellana, Magellan wypłynął na spokojne wody. Nazwał je „Mar Pacifico”, czyli Morze Spokojne, co idealnie oddawało charakter tego ogromnego oceanu. To odkrycie otworzyło nowy rozdział w eksploracji świata.
Dokończenie misji przez załogę
Po tragicznej śmierci Magellana na wyspie Mactan, dowodzenie wyprawą przejął Juan Sebastián Elcano. To pod jego kierownictwem statek „Victoria” dokończył podróż, przepływając przez Ocean Indyjski i okrążając Afrykę. Ekspedycja powróciła do Hiszpanii we wrześniu 1522 roku, zaledwie z 26 tonami goździków na pokładzie, co stanowiło ogromny sukces handlowy i naukowy.
Kontrowersje i incydenty związane z Magellanem
Decyzja Ferdynanda Magellana o przeniesieniu lojalności na dwór hiszpański spotkała się z ostrą reakcją króla Portugalii Manuela I. Król uznał to za osobistą zniewagę i prawdopodobnie nakazał wandalizm posiadłości Magellana w Sabrosie. Według niektórych źródeł, król Portugalii planował nawet zabójstwo odkrywcy. Podczas zimowania w Patagonii, Magellan musiał zmierzyć się z serią buntów zainicjowanych przez część załogi, które udało mu się jednak skutecznie stłumić przed dotarciem do kluczowej cieśniny. Dodatkowo, gdy Magellan wypłynął na otwarte morze w sierpniu 1519 roku, król Portugalii wysłał za nim flotę wojenną z misją przechwycenia go, jednak hiszpańskiej ekspedycji udało się uniknąć pojmania.
Oskarżenia o zdradę
Król Portugalii Manuel I uznał przejście Magellana do Hiszpanii za poważną zniewagę. Istnieją doniesienia, że nakazał wandalizm jego posiadłości w Sabrosie, a według niektórych źródeł, planował nawet jego zabójstwo. Te wydarzenia podkreślają napięcia polityczne związane z rywalizacją między Portugalią a Hiszpanią o wpływy na szlakach handlowych.
Bunt na statkach
Podczas zimowania w Patagonii, Magellan musiał stawić czoła serii buntów (mutinies) zainicjowanych przez część załogi. Odkrywcy udało się jednak skutecznie stłumić te niepokoje przed dotarciem do kluczowej cieśniny, co pozwoliło na kontynuowanie wyprawy.
Pościg portugalskiej floty
Gdy Magellan wypłynął na otwarte morze w sierpniu 1519 roku, król Portugalii wysłał za nim flotę wojenną z misją przechwycenia go. Mimo wysiłków Portugalczyków, hiszpańskiej ekspedycji udało się uniknąć pojmania, co świadczy o determinacji i umiejętnościach dowódcy.
Ciekawostki i znaczenie Ferdynanda Magellana
Ferdynand Magellan stał się pierwszym człowiekiem w historii, który dokonał niemal pełnego, osobistego opłynięcia kuli ziemskiej. Kluczową rolę w planowaniu jego słynnej wyprawy odegrały listy od jego przyjaciela, Francisco Serrão, który osiedlił się na Molukach i przesyłał Magellanowi cenne informacje o bogatych w przyprawy terytoriach. Magellan twierdził przed królem Karolem I, że jego malajski niewolnik Enrique pochodzi z Wysp Korzennych, co miało stanowić dowód na to, że te strategicznie ważne wyspy leżą w hiszpańskiej strefie wpływów. Przed wyprawą Magellan poświęcił się studiowaniu najnowszych map morskich i współpracował z kosmografem Rui Faleiro, badając możliwość istnienia przejścia z Atlantyku na Pacyfik, co ostatecznie doprowadziło do odkrycia Cieśniny Magellana.
Osobista cyrkulacja globu
Dzięki niezwykłemu zbiegowi okoliczności i dalekowzroczności, Magellan stał się pionierem w osobistym opłynięciu kuli ziemskiej. Jego podróże na wschód i zachód do Azji Południowo-Wschodniej, między 1505 a 1521 rokiem, uczyniły go pierwszym człowiekiem, który niemalże okrążył świat.
Wpływ listów Serrão
Kluczową rolę w planowaniu wyprawy odegrały listy od przyjaciela Magellana, Francisco Serrão. Serrão, który osiedlił się na Molukach, przesyłał odkrywcy szczegółowe informacje o bogactwach tych wysp, co z pewnością wpłynęło na strategiczne decyzje Magellana dotyczące trasy ekspedycji.
Niewolnik Enrique
Malajski niewolnik Enrique, nabyty przez Magellana w Malakce, odegrał ważną rolę w jego późniejszych działaniach. Magellan twierdził przed królem Karolem I, że Enrique pochodzi z Wysp Korzennych, co miało służyć jako dowód na to, że te strategicznie ważne wyspy leżą w hiszpańskiej strefie wpływów, co było istotne w kontekście rywalizacji o handel przyprawami.
Naukowe podejście
Przed wyruszeniem w swoją monumentalną wyprawę, Magellan wykazał się naukowym podejściem. Poświęcił się studiowaniu najnowszych map morskich i współpracował z kosmografem Rui Faleiro. Ich wspólne badania koncentrowały się na badaniu możliwości istnienia przejścia z Atlantyku na Pacyfik, co ostatecznie doprowadziło do odkrycia Cieśniny Magellana.
Ferdynand Magellan, poprzez swoją determinację, odwagę i wizjonerskie podejście, zrewolucjonizował europejskie postrzeganie świata. Jego pierwsza wyprawa dookoła globu, mimo tragicznej śmierci dowódcy, udowodniła możliwość opłynięcia Ziemi, otworzyła nowe szlaki morskie i znacząco wzbogaciła wiedzę geograficzną, na zawsze zapisując jego imię w annałach historii.
Często Zadawane Pytania (FAQ)
Z czego zasłynął Magellan?
Ferdynand Magellan zasłynął przede wszystkim jako organizator i dowódca pierwszej wyprawy dookoła świata. Choć sam nie ukończył tej podróży, jego przedsięwzięcie udowodniło kulistość Ziemi i otworzyło nowe szlaki morskie.
Kto pierwszy opłynął Ziemię?
Pierwszym człowiekiem, który opłynął Ziemię, był Juan Sebastián Elcano. Dowodził on resztkami wyprawy Magellana po jego śmierci i doprowadził statek „Victoria” z powrotem do Hiszpanii.
Czy Magellan został zjedzony?
Nie, Ferdynand Magellan nie został zjedzony. Zginął w bitwie z rdzennymi mieszkańcami na wyspie Maktan na Filipinach.
Co odkrył Ferdynand Magellan Brainly?
Ferdynand Magellan, poprzez swoją wyprawę, udowodnił istnienie przejścia między Atlantykiem a Pacyfikiem, znanego dziś jako Cieśnina Magellana. Odkrył również wiele wysp na Pacyfiku.
Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Ferdinand_Magellan
