Burt Lancaster: Ikona Hollywood i jego filmografia

0

Burt Lancaster, właściwie Burton Stephen Lancaster, urodził się 2 listopada 1913 roku w Nowym Jorku, w robotniczej dzielnicy East Harlem. Był amerykańskim aktorem i producentem filmowym, który na stałe zapisał się w historii Hollywood. Na [listopad 2023] roku miałby 110 lat. Jego kariera, rozpoczęta po służbie wojskowej, szybko przyniosła mu status gwiazdy, a przełomową okazała się rola w filmie „The Killers” (1946). Amerykański Instytut Filmowy (AFI) umieścił go na 19. miejscu listy największych męskich gwiazd klasycznego kina. Burt Lancaster zmarł 20 października 1994 roku w Los Angeles, w wieku 80 lat, po zmaganiach z udarem mózgu i jego konsekwencjami.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: Na [październik 1994] miał 80 lat.
• Żona/Mąż: Trzykrotnie żonaty – z June Ernst, Normą Anderson i Susan Martin.
• Dzieci: Pięcioro dzieci z drugiego małżeństwa z Normą Anderson.
• Zawód: Aktor, producent filmowy, akrobata cyrkowy.
• Główne osiągnięcie: Oscar dla Najlepszego Aktora za rolę w filmie „Elmer Gantry” (1960).

Kim był Burt Lancaster? Podstawowe informacje o legendzie kina

Burton Stephen Lancaster, znany światu jako Burt Lancaster, urodził się 2 listopada 1913 roku w Nowym Jorku. Jego droga do sławy była niezwykła – zaczynał jako utalentowany akrobata cyrkowy, by następnie stać się jednym z najbardziej rozpoznawalnych i cenionych aktorów Hollywood. Wychowany w robotniczym środowisku East Harlem, swoje irlandzkie korzenie pielęgnował przez całe życie. Jego silny charakter i fizyczna sprawność, wykształcone w młodości, stanowiły fundament jego późniejszych, często charyzmatycznych i pełnych werwy ról filmowych.

Burt Lancaster zmarł 20 października 1994 roku w Los Angeles, mając 80 lat. Jego wkład w sztukę filmową został uhonorowany przez Amerykański Instytut Filmowy, który umieścił go na prestiżowej liście 19. największych męskich gwiazd klasycznego kina hollywoodzkiego. Jego dziedzictwo artystyczne, obejmujące zarówno pamiętne kreacje aktorskie, jak i innowacyjne projekty producenckie, na zawsze wpisało się w historię światowej kinematografii.

Rodzina i życie prywatne Burt Lancastera

Burt Lancaster był synem Elizabeth (z domu Roberts) i Jamesa Lancastera, listonosza. Jego dzieciństwo naznaczyła strata matki, która zmarła nagle przed ukończeniem przez niego szkoły średniej. To trudne doświadczenie z pewnością wpłynęło na jego późniejsze życie i rozwój.

Aktor był żonaty trzykrotnie. Pierwszą żoną była June Ernst, z którą rozwiódł się w 1946 roku. W tym samym roku poślubił Normę Anderson, z którą doczekał się pięciorga dzieci i spędził dwadzieścia trzy lata. Po długim okresie samotności, w 1990 roku poślubił Susan Martin, która pozostała u jego boku aż do śmierci. Warto wspomnieć o jego niezwykle trwałej przyjaźni z Nickiem Cravatem, którego poznał jako dziecko. Ich wspólne występy cyrkowe przerodziły się w wieloletnią współpracę zawodową, a Cravat często pojawiał się w filmach Lancastera.

Dzieci Burt Lancastera

• Burt Lancaster miał pięcioro dzieci z drugiego małżeństwa z Normą Anderson.

Kariera zawodowa Burt Lancastera: Od cyrku do Hollywoodzkiej chwały

Zanim Burt Lancaster zdobył uznanie na ekranie, jego życie toczyło się w cyrkowym świecie. Jako młody człowiek był cenionym akrobatą, tworząc znany duet „Lang and Cravat” z Nickiem Cravatem. Jego doskonała kondycja fizyczna, którą zawdzięczał treningom gimnastycznym i koszykarskim, pozwoliła mu na wykonywanie najbardziej wymagających popisów kaskaderskich bez pomocy dublerów. Po zakończeniu kariery cyrkowej i przed służbą wojskową, imał się różnych zajęć, w tym pracy jako śpiewający kelner.

W styczniu 1943 roku Burt Lancaster wstąpił do Armii Stanów Zjednoczonych, służąc w 21. Dywizji Special Services. Po powrocie z wojska w 1945 roku, jego los przybrał nieoczekiwany obrót. Przypadkowe spotkanie z producentem otworzyło mu drogę do świata filmu. Jego debiutem kinowym była pamiętna rola w filmie noir „The Killers” (1946), u boku Avy Gardner. Ten film natychmiast wyniósł go na szczyty popularności.

Kariera Lancastera nabrała tempa. W 1953 roku zagrał w dramacie wojskowym „Stąd do wieczności” (From Here to Eternity), wcielając się w postać kochanka granej przez Deborah Kerr. Ta rola przyniosła mu pierwszą nominację do Oscara i umocniła jego pozycję w Hollywood. Legendarna stała się jego współpraca z Kirkiem Douglasem; duet ten wystąpił razem w wielu produkcjach, w tym w westernie „Gunfight at the O.K. Corral” (1957). W poszukiwaniu ambitniejszych wyzwań, Lancaster przeniósł swoje zainteresowania do Europy. W 1963 roku wcielił się w księcia Salina w epickim dramacie Luchino Viscontiego „Lampart” (The Leopard), udowadniając swoją wszechstronność i zdolność do wcielania się w postacie o dużej głębi psychologicznej. W późniejszym okresie kariery, w wieku 67 lat, Burt Lancaster przeżył prawdziwy renesans dzięki roli w filmie „Atlantic City” (1980), za którą otrzymał nagrodę BAFTA i czwartą nominację do Oscara. Swoją filmową podróż zakończył w 1989 roku, wzruszającą rolą doktora „Moonlight” Grahama w filmie „Field of Dreams” (Pole marzeń), u boku Kevina Costnera, co stanowi jedno z najbardziej poruszających pożegnań z ekranem w historii kina.

Wybrane role i filmy Burt Lancastera

• „The Killers” (1946)
• „From Here to Eternity” (1953)
• „Gunfight at the O.K. Corral” (1957)
• „The Leopard” (1963)
• „Atlantic City” (1980)
• „Field of Dreams” (1989)

Nagrody i osiągnięcia Burt Lancastera

Burt Lancaster zdobył wiele prestiżowych nagród, doceniających jego wybitne kreacje aktorskie. Największym indywidualnym osiągnięciem było zdobycie Nagrody Akademii (Oscara) dla Najlepszego Aktora w 1960 roku za rolę charyzmatycznego kaznodziei w filmie „Elmer Gantry”. Ta nagroda była ukoronowaniem jego długoletniej pracy i uznaniem jego talentu przez środowisko filmowe.

Sukcesy Lancastera wykraczały poza granice Stanów Zjednoczonych. W 1956 roku otrzymał Srebrnego Niedźwiedzia na Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Berlinie za film „Trapeze”. W 1962 roku uhonorowano go Pucharem Volpi na Festiwalu Filmowym w Wenecji za rolę w filmie „Birdman of Alcatraz” (Ptasznik z Alcatraz). Brytyjska Akademia Sztuk Filmowych i Telewizyjnych (BAFTA) dwukrotnie doceniła jego talent, przyznając mu nagrodę dla najlepszego aktora zagranicznego za kreacje w filmach „Birdman of Alcatraz” oraz „Atlantic City”. Dodatkowo, włoskie środowisko filmowe uhonorowało go dwukrotnie nagrodami David di Donatello, potwierdzając jego międzynarodową rozpoznawalność i szacunek.

Główne nagrody i wyróżnienia

Burt Lancaster jako biznesmen i producent filmowy

Burt Lancaster był nie tylko utalentowanym aktorem, ale również wizjonerskim przedsiębiorcą. Jako jeden z pierwszych aktorów świadomie przejął kontrolę nad swoją karierą, zakładając własne firmy produkcyjne. Ta niezależność pozwoliła mu na realizację ambitnych projektów i wybór ról zgodnych z jego artystycznymi wizjami. Jego działalność producencka przyniosła znaczące sukcesy.

Jednym z jego największych osiągnięć jako producenta była firma Hecht-Hill-Lancaster, która wyprodukowała między innymi film „Marty” (1955). Film ten zdobył Oscara dla najlepszego filmu oraz Złotą Palmę na Festiwalu Filmowym w Cannes, co świadczy o niezwykłym instynkcie biznesowym Lancastera. Dowodem na jego wszechstronność jest również wejście do branży muzycznej. W 1956 roku, wraz z partnerami, założył firmy wydawnicze oraz wytwórnię płytową Calyork Records. Burt Lancaster spróbował również swoich sił jako reżyser, debiutując w tym zakresie filmem „The Kentuckian” (1955), w którym jednocześnie zagrał główną rolę.

Warto wiedzieć: Sukces filmu „Marty”, wyprodukowanego przez Lancastera, z budżetem 350 tysięcy dolarów, przyniósł mu zarobek 2 milionów dolarów, co świadczy o jego doskonałym wyczuciu rynku i potencjale komercyjnym.

Polityka i aktywizm Burt Lancastera

Burt Lancaster był człowiekiem o silnych przekonaniach politycznych i społecznym zaangażowaniu. Był zdeklarowanym członkiem Partii Demokratycznej i aktywnie uczestniczył w procesach politycznych. Jego postawa obywatelska była szczególnie widoczna w jego zaangażowaniu w walkę o prawa obywatelskie. Wziął udział w historycznym Marszu na Waszyngton w 1963 roku, wspierając ruch na rzecz równouprawnienia pod przywództwem Martina Luthera Kinga.

W trudnych czasach maccartyzmu, Lancaster wykazał się odwagą, aktywnie wspierając tzw. „Hollywoodzką Dziesiątkę” – grupę scenarzystów i reżyserów, którzy znaleźli się na czarnej liście z powodu swoich poglądów politycznych. Jego zaangażowanie w obronę podstawowych wolności doprowadziło go do aktywnego członkostwa w American Civil Liberties Union (ACLU). Działalność w tej organizacji była na tyle znacząca, że wzbudziła zainteresowanie jego osobą ze strony FBI, co świadczy o jego nieustępliwej postawie w obronie wartości, w które wierzył.

Sportowe predyspozycje i umiejętności Burt Lancastera

Jeszcze przed rozpoczęciem kariery aktorskiej, Burt Lancaster wykazywał się znaczącymi talentami sportowymi. W czasach szkolnych był gwiazdą koszykówki i wybitnym gimnastykiem. Jego zamiłowanie do sportu i doskonała kondycja fizyczna pozwoliły mu na wykonywanie niebezpiecznych popisów kaskaderskich bez potrzeby korzystania z dublerów w trakcie swojej kariery filmowej. Dzięki swoim osiągnięciom lekkoatletycznym otrzymał nawet stypendium na Uniwersytecie Nowojorskim (NYU), jednak zdecydował się przerwać studia, aby poświęcić się innym ścieżkom kariery.

Jego umiejętności gimnastyczne okazały się nieocenione podczas kręcenia filmu „Trapeze” (1956). Lancaster samodzielnie wykonywał większość skomplikowanych ewolucji na trapezie, co nadało autentyczności tej produkcji. Warto również wspomnieć, że kontuzja, której doznał w 1939 roku, zmusiła go do porzucenia profesji akrobaty. Paradoksalnie, to wydarzenie pośrednio otworzyło mu drogę do kariery aktorskiej, pokazując, jak jedno zamknięcie może otworzyć inne drzwi.

Warto wiedzieć: Kontuzja z 1939 roku stanowiła punkt zwrotny w karierze Burta Lancastera, pośrednio kierując go na ścieżkę aktorstwa.

Zdrowie i wycofanie z życia publicznego

W 1990 roku życie Burta Lancastera uległo dramatycznej zmianie. Doznał ciężkiego udaru mózgu, który spowodował częściowy paraliż i poważne problemy z mową. To tragiczne wydarzenie miało bezpośredni wpływ na jego dalsze życie i karierę.

Konsekwencje udaru zmusiły go do całkowitego wycofania się z życia publicznego. Po 45 latach intensywnej kariery filmowej, musiał zakończyć swoją działalność artystyczną. Mimo tych trudności, jego dziedzictwo filmowe i wpływ na kino pozostają niezmienne.

Ciekawostki z życia i kariery Burt Lancastera

Burt Lancaster był postacią o bogatym i barwnym życiorysie, a wiele faktów z jego życia dodaje głębi jego postaci. Po powrocie z wojny, początkowo nie marzył o karierze aktorskiej; to namowa producenta spotkanego w biurowcu skłoniła go do podjęcia próby. Jego służba wojskowa zakończyła się w stopniu Technician Fifth Grade, co odpowiadało randze kaprala specjalisty. Wychowanie w robotniczej dzielnicy East Harlem ukształtowało jego twardy charakter, widoczny w wielu jego rolach filmowych. Jego pierwsze kroki na scenie, zanim trafił na Broadway, stawiał wraz z Nickiem Cravatem w lokalnych teatrach.

Jego wszechstronność objawiała się nie tylko na ekranie. W 1956 roku, wraz z partnerami, wszedł do branży muzycznej, zakładając firmy wydawnicze i wytwórnię Calyork Records. Jego debiut reżyserski w filmie „The Kentuckian” (1955) dowodził jego wszechstronnych zainteresowań w świecie filmu. Sukces wyprodukowanego przez niego filmu „Marty” (1955), który zarobił 2 miliony dolarów przy budżecie zaledwie 350 tysięcy, pokazał jego niezwykły instynkt biznesowy. Ostatni występ w „Polu marzeń” u boku Kevina Costnera jest uznawany za jedno z najbardziej wzruszających pożegnań z ekranem. Burt Lancaster do dziś jest uznawany za jednego z najbardziej wpływowych aktorów-producentów w historii Hollywood, pozostawiając trwały ślad w kinematografii.

Kluczowe fakty i anegdoty z życia Lancastera

• Autentyczność w „Trapeze”: Lancaster wykorzystał swoje dawne umiejętności cyrkowe, wykonując większość ewolucji na trapezie samodzielnie.
• Początkowa niechęć do aktorstwa: Po powrocie z wojny Lancaster nie planował kariery aktorskiej; potrzebował namowy producenta.
• Stopień wojskowy: Służbę w armii zakończył w stopniu Technician Fifth Grade (kapral specjalista).
• Wpływ dorastania w Harlemie: Wychowanie w robotniczej dzielnicy ukształtowało jego twardy charakter.
• Działalność w USO: Podczas wojny dostarczał rozrywki żołnierzom we Włoszech.
• Rola w „Seven Days in May”: Wystąpił u boku Kirka Douglasa, umacniając ich status legendarnego duetu.
• Wszechstronność w „Lamparcie”: Rola u Viscontiego pokazała jego zdolność do grania postaci o dużej głębi psychologicznej.
• Współpraca z Kevinem Costnerem: Ostatni występ w „Polu marzeń” jest uznawany za jedno z najbardziej wzruszających pożegnań z ekranem.
• Surowe wychowanie: Jako syn listonosza, od dziecka uczył się dyscypliny i ciężkiej pracy.

Burt Lancaster pozostaje niezapomnianą postacią w historii kina, którego kariera od cyrkowego akrobaty do nagrodzonego Oscarem aktora i wpływowego producenta jest dowodem jego niezwykłego talentu, determinacji i wszechstronności. Jego dziedzictwo filmowe, obejmujące zarówno przełomowe role, jak i innowacyjne przedsięwzięcia producenckie, inspiruje kolejne pokolenia twórców i widzów.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Burt_Lancaster