Masaccio, właściwie Tommaso di Ser Giovanni di Simone Cassai, urodzony 21 grudnia 1401 roku, był jednym z najwybitniejszych i najbardziej wpływowych malarzy wczesnego renesansu. Jego krótka, ale niezwykle intensywna kariera artystyczna zakończyła się przedwcześnie w drugiej połowie 1428 roku, gdy miał zaledwie 26 lat. Mimo młodego wieku, Masaccio zrewolucjonizował malarstwo, wprowadzając przełomowe techniki, które na zawsze odmieniły oblicze sztuki zachodniej. Jego ojciec był notariuszem, a matka pochodziła z rodziny karczmarzy. Choć informacje o jego formalnej edukacji artystycznej są skąpe, już 7 stycznia 1422 roku został oficjalnie zarejestrowany jako niezależny mistrz w gildii malarzy we Florencji. Masaccio zasłynął z rewolucyjnego zastosowania linearnej perspektywy i techniki chiaroscuro, nadając swoim dziełom bezprecedensowy realizm i trójwymiarowość, co stanowiło fundament dla rozwoju renesansu w malarstwie.
Najważniejsze fakty:
- Wiek: Na grudzień 2023 roku miałby 622 lata.
- Żona/Mąż: Brak informacji o żonie lub mężu.
- Dzieci: Brak informacji o dzieciach.
- Zawód: Malarz.
- Główne osiągnięcie: Zapoczątkowanie renesansu w malarstwie poprzez innowacyjne zastosowanie perspektywy linearnej i światłocienia.
Podstawowe informacje o Masaccio
Prawdziwe imię i nazwisko oraz pochodzenie
Artysta urodził się jako Tommaso di Ser Giovanni di Simone Cassai. Nazwisko „Cassai” wywodziło się od profesji jego dziadka i stryjecznego dziadka, którzy byli stolarzami i twórcami skrzyń. Pochodził z regionu Toskanii, który był wówczas centrum Republiki Florenckiej.
Data i miejsce urodzenia
Tommaso di Ser Giovanni di Simone Cassai, znany jako Masaccio, przyszedł na świat 21 grudnia 1401 roku w Castel San Giovanni di Altura, miejscowości obecnie znanej jako San Giovanni Valdarno, w prowincji Arezzo w Toskanii.
Znaczenie przydomka „Masaccio”
Słynny pseudonim artysty, „Masaccio”, jest humorystyczną, pejoratywną wersją imienia Maso (skrót od Tommaso), oznaczającą „niechlujnego” lub „niezdarnego” Tomka. Nazwa ta mogła powstać, aby odróżnić go od jego współpracownika, Masolina.
Przedwczesna śmierć i jej okoliczności
Masaccio zmarł w Rzymie w drugiej połowie 1428 roku, w wieku zaledwie 26 lat. Dokładne przyczyny jego śmierci pozostają nieznane, co stało się przedmiotem licznych spekulacji, w tym legend o otruciu.
Status zawodowy we Florencji
Pomimo braku dowodów na formalną edukację artystyczną, 7 stycznia 1422 roku Masaccio został oficjalnie zarejestrowany jako niezależny mistrz w gildii malarzy (Arte de’ Medici e Speziali) we Florencji.
Rodzina i życie prywatne Masaccio
Rodzice i ich status społeczny
Ojciec artysty, Giovanni di Simone Cassai, pełnił funkcję notariusza. Matka, Jacopa di Martinozzo, była córką karczmarza. Połączenie tych środowisk mogło wpłynąć na jego perspektywę.
Wczesne osierocenie i rodzeństwo
Ojciec Masaccia zmarł w 1406 roku, gdy artysta miał zaledwie 5 lat. W tym samym roku urodził się jego brat Giovanni, który również został malarzem i zyskał przydomek „Lo Scheggia”.
Kariera i twórczość Masaccio
Przełom w technice malarskiej
Masaccio jest uznawany za pierwszego wielkiego malarza okresu Quattrocento. Jego innowacyjność polegała na śmiałym zastosowaniu linearnej perspektywy i techniki chiaroscuro, co nadało postaciom naturalistyczną objętość i realizm.
Współpraca z Masolino da Panicale
W początkach kariery Masaccio współpracował z Masolino da Panicale. Ich wspólne dzieła, takie jak obraz „Dziewica z Dzieciątkiem i św. Anną” (ok. 1424 r.), ukazują fascynujący kontrast stylistyczny między ich stylami.
Freski w Kaplicy Brancaccich
Jednym z najważniejszych zleceń Masaccia była dekoracja kaplicy Brancaccich w kościele Santa Maria del Carmine we Florencji, rozpoczęta w 1424 roku. Stworzył tam szereg wybitnych dzieł, w tym słynny fresk „Grosz czynszowy”.
„Grosz czynszowy”
Fresk „Grosz czynszowy” jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych dzieł Masaccia, ukazującym scenę z Ewangelii według św. Mateusza. Malarz w mistrzowski sposób oddał dynamikę sceny i realizm postaci.
Innowacje w przedstawianiu aktu w „Wygnaniu z raju”
Dzieło „Wygnanie z raju” (1426–1427) stanowi przełom w przedstawianiu ludzkiej anatomii i emocji. Masaccio przedstawił Adama i Ewę w sposób niezwykle emocjonalny i naturalistyczny, z odważnym zastosowaniem skrótów perspektywicznych.
Ołtarz z Pizy (Pisa Altarpiece)
19 lutego 1426 roku Masaccio przyjął zlecenie na wykonanie wielkiego Ołtarza z Pizy. Dzieło to zostało rozproszone w XVIII wieku, a do dziś odnaleziono jedynie 11 z około 20 paneli.
Arcydzieło „Trójca Święta”
Namalowany około 1427 roku fresk „Trójca Święta” w kościele Santa Maria Novella jest uważany za jedno z najważniejszych dzieł w historii malarstwa i najstarszy zachowany obraz wykorzystujący systematyczną perspektywę linearną.
Kluczowe dzieła Masaccio
Freski w Kaplicy Brancaccich
Prace w Kaplicy Brancaccich, rozpoczęte w 1424 roku, obejmowały freski, które na zawsze zmieniły oblicze malarstwa, w tym „Grosz czynszowy”, świadczący o jego innowacyjnym podejściu.
„Wygnanie z raju”
Scena „Wygnanie z raju” (1426–1427) jest kolejnym przykładem geniuszu Masaccia, ukazującym niezwykle emocjonalne i naturalistyczne przedstawienie Adama i Ewy, z wpływem na późniejszych artystów.
„Trójca Święta”
Fresk „Trójca Święta” (ok. 1427 r.) jest arcydziełem renesansu, które stanowi przełom w sposobie przedstawiania przestrzeni dzięki zastosowaniu perspektywy linearnej.
Osiągnięcia i uznanie Masaccio
Uznanie w oczach współczesnych i następców
Masaccio zdobył uznanie już za życia. Giorgio Vasari uznał go za najlepszego malarza swojego pokolenia, a Filippo Brunelleschi po jego śmierci stwierdził: „Ponieśliśmy wielką stratę”.
Fundament renesansu w malarstwie
Masaccio jest powszechnie uważany za artystę, który faktycznie rozpoczął wczesny włoski renesans w malarstwie, kładąc fundamenty pod dalszy rozwój sztuki.
Zestawienie chronologiczne kariery Masaccia
- 1401 – Urodziny Tommaso di Ser Giovanni di Simone Cassai (Masaccio) 21 grudnia.
- 1406 – Śmierć ojca. Narodziny brata, Giovanniego.
- 1422 – Rejestracja jako niezależny mistrz w gildii malarzy 7 stycznia.
- 1424 – Rozpoczęcie prac nad freskami w Kaplicy Brancaccich.
- 1426 – Przyjęcie zlecenia na Ołtarz z Pizy.
- 1426–1427 – Namalowanie fresku „Wygnanie z raju”.
- Około 1427 – Namalowanie fresku „Trójca Święta”.
- 1428 – Śmierć artysty w Rzymie.
Kontrowersje i losy dzieł Masaccio
Zniszczenie fresku „Sagra”
Fresk „Sagra”, upamiętniający konsekrację kościoła Santa Maria del Carmine, został zniszczony pod koniec XVI wieku podczas przebudowy klasztoru. Znamy go jedynie z rysunków, w tym szkiców Michała Anioła.
Cenzura obyczajowa w „Wygnaniu z raju”
Podczas renowacji fresku „Wygnanie z raju” usunięto domalowane w późniejszych wiekach liście figowe, które zasłaniały nagość Adama i Ewy.
Polityczne uszkodzenia fresku „Wskrzeszenie syna Teofila”
Istnieją sugestie, że fresk „Wskrzeszenie syna Teofila” mógł zostać celowo uszkodzony w XV wieku ze względu na obecność portretów rodziny Brancaccich, postrzeganych jako wrogowie Medyceuszy.
Ciekawostki z życia i twórczości Masaccio
Metoda pracy z perspektywą przy „Trójcy Świętej”
Przy tworzeniu fresku „Trójca Święta” Masaccio użył precyzyjnej metody wyznaczania linii perspektywy, wbijając gwóźdź w ścianę i przywiązując do niego sznurki. Ślady tych sznurków są widoczne do dziś.
„Memento Mori” pod freskiem „Trójcy Świętej”
Pod freskiem „Trójca Święta” znajduje się inskrypcja „Byłem tym, czym wy jesteście, a czym jestem ja, wy też będziecie”, stanowiąca wyraz „memento mori”.
Wpływ na gigantów sztuki
Wpływ Masaccia na rozwój sztuki był olbrzymi. Jego dzieła studiowali m.in. Leonardo da Vinci, Rafael Santi i Michał Anioł.
Egzotyczne detale w dziełach
W dziele z 1426 roku Masaccio przedstawił Dziewicę Maryję z nimbem zawierającym elementy pseudo-arabskie, co odzwierciedlało zainteresowanie sztuką Wschodu.
Podsumowując, Masaccio był pionierem, którego krótka, ale błyskotliwa kariera malarska zapoczątkowała renesans w sztuce włoskiej. Jego innowacyjne podejście do perspektywy, światłocienia i realistycznego przedstawiania ludzkiej postaci wywarło niezatarty wpływ na pokolenia artystów i do dziś stanowi fundament dla zrozumienia rozwoju malarstwa zachodniego.
Często Zadawane Pytania (FAQ)
Kim jest Masaccio?
Masaccio to włoski malarz okresu wczesnego renesansu, żyjący w latach 1401-1428. Uważany jest za jednego z najważniejszych innowatorów w sztuce XV wieku, który wpłynął na rozwój malarstwa renesansowego.
Co oznacza imię Masaccio?
Imię „Masaccio” to przezwisko, które oznacza „grubawego Tomasza” lub „niezdarnego Tomasza”. Jego prawdziwe imię brzmiało Tommaso di Ser Giovanni di Mone Cassai.
Jakie cechy charakterystyczne sztuki renesansowej są widoczne na obrazie Masaccia Grosz czynszowy?
Na obrazie „Grosz czynszowy” widoczne są kluczowe cechy renesansu, takie jak realistyczne przedstawienie postaci o trójwymiarowej objętości, zastosowanie perspektywy linearnej tworzącej głębię przestrzeni oraz emocjonalne oddanie sytuacji. Postacie są przedstawione naturalnie, z indywidualnymi cechami i gestami.
Jakich technik używał Masaccio?
Masaccio stosował przede wszystkim technikę fresku, malując na mokrym tynku, co pozwalało na trwałe połączenie pigmentów ze ścianą. Wykorzystywał również malarstwo olejne, co umożliwiało mu uzyskanie bogactwa barw i subtelnych przejść tonalnych.
Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Masaccio
