John Cabot (Giovanni Caboto): Angielski podróżnik Henryka VII (1461)

1

John Cabot, urodzony około 1450 roku, był weneckim podróżnikiem i odkrywcą, który zasłynął z podboju Ameryki Północnej dla Korony Angielskiej. Na przełomową wyprawę w 1497 roku wyruszył mając około 47 lat. Jako żeglarz i kupiec, Cabot zdobył unikalną wiedzę o pochodzeniu przypraw i jedwabiu, co stanowiło podstawę jego późniejszych dążeń eksploracyjnych pod patronatem króla Henryka VII.

Jego pełne imię brzmiało Giovanni Caboto, choć na przestrzeni lat używał wielu wariantów swojego nazwiska. Poślubił Mattea około 1470 roku, z którą doczekał się trzech synów: Ludovico, Sebastiana i Sancto. Syn Sebastian Cabot sam stał się słynnym odkrywcą i to jemu zawdzięczamy informację o genueńskich korzeniach jego ojca. Jego historia to fascynująca opowieść o ambicji, przedsiębiorczości i dążeniu do odkrywania nieznanego świata, która na zawsze zmieniła oblicze geografii.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: Na przełomową wyprawę w 1497 roku miał około 47 lat.
• Żona/Mąż: Mattea
• Dzieci: Ludovico, Sebastian, Sancto
• Zawód: Podróżnik, odkrywca, żeglarz, kupiec, inżynier
• Główne osiągnięcie: Dotarcie do wybrzeży Ameryki Północnej w 1497 roku, otwierając erę angielskich roszczeń terytorialnych.

John Cabot – Podstawowe Informacje Biograficzne

Prawdziwe imię Johna Cabota brzmiało Giovanni Caboto, jednak na przestrzeni swojej kariery i w zależności od miejsca pobytu posługiwał się różnymi wariantami nazwiska. W dokumentach historycznych można spotkać formy takie jak Giovanni Chabotte, Juan Caboto czy Jean Caboto, a on sam podpisywał się jako „Zuan Chabotto”, co jest wenecką odmianą imienia Jan. Te liczne warianty odzwierciedlają jego podróżnicze życie i kontakty z różnymi kulturami europejskimi.

John Cabot urodził się około 1450 roku, a jako potencjalne miejsca jego narodzin wskazuje się włoskie miasteczka: Gaeta w prowincji Latina lub Castiglione Chiavarese w prowincji Genua. Te dwie lokalizacje wskazują na jego włoskie pochodzenie, które później miało znaczenie dla jego kariery odkrywcy.

W 1476 roku uzyskał pełne obywatelstwo Republiki Wenecji, co było znaczącym osiągnięciem i wymagało udowodnienia co najmniej piętnastoletniego okresu zamieszkania w tym mieście. Obywatelstwo weneckie otwierało mu drzwi do handlu morskiego i dawało prestiż w ramach potężnej republiki. Najbardziej znanym wizerunkiem Cabota jest malowidło ścienne autorstwa Giustino Menescardiego z 1762 roku, znajdujące się w Sala dello Scudo w Pałacu Dożów w Wenecji. Przedstawia ono podróżnika w tradycyjnym weneckim stroju, symbolizując jego związek z Serenissimą.

Rodzina i życie prywatne Johna Cabota

Około 1470 roku John Cabot poślubił kobietę o imieniu Mattea. Jej obecność u jego boku towarzyszyła mu w licznych przenosinach i zmianach miejsca zamieszkania, co świadczy o silnym więzi małżeńskiej w trudnych czasach podróży i poszukiwań.

Owocem związku Cabota i Mattea było trzech synów:

• Ludovico
• Sebastian
• Sancto

Wszyscy trzej zostali wymienieni w patencie królewskim wydanym przez Henryka VII w 1496 roku, co podkreśla ich wspólne zaangażowanie w przedsięwzięcia ojca i jego podróże morskie.

Syn Sebastian Cabot

Szczególnie ważną postacią w rodzinie i historii odkryć geograficznych był syn Johna, Sebastian Cabot. On sam stał się słynnym odkrywcą, nawigatorem i kartografem. To właśnie Sebastian przekazał potomnym kluczową informację dotyczącą pochodzenia jego ojca, wskazując na jego genueńskie korzenie. Jego własne wyprawy i prace kartograficzne znacząco wpłynęły na późniejsze rozumienie geografii Nowego Świata.

Kariera zawodowa i wczesna działalność Johna Cabota

Jeszcze przed swoimi wielkimi odkryciami geograficznymi, Cabot był już uznanym członkiem weneckiego społeczeństwa. W 1471 roku został przyjęty do prestiżowej konfraterni religijnej Scuola Grande di San Giovanni Evangelista. Przynależność do takiej instytucji świadczyła o jego wysokiej pozycji społecznej i szacunku, jakim darzono go w Wenecji.

Po uzyskaniu pełnego obywatelstwa weneckiego w 1476 roku, Cabot aktywnie zaangażował się w handel morski, szczególnie na wschodzie. Dokument z 1483 roku wspomina o sprzedaży przez niego niewolnika na Krecie, co jest jednym z dowodów jego angażowania się w transakcje handlowe w basenie Morza Śródziemnego. Dzięki tym doświadczeniom, w szczególności dzięki handlowi w basenie Morza Śródziemnego, Cabot zdobył unikalną na tle innych Europejczyków wiedzę o pochodzeniu cennych towarów luksusowych takich jak przyprawy i jedwab. Ta wiedza z pewnością wpłynęła na jego późniejsze ambicje eksploracyjne, ukierunkowane na znalezienie nowych szlaków handlowych.

Po pewnym okresie, związanym z ucieczką przed długami, Cabot znalazł się w Hiszpanii. Tam, zamiast porzucić swoje umiejętności, wykorzystał je w działalności inżynieryjnej. W Walencji proponował ulepszenia dla portu, a w 1494 roku w Sewilli pracował nad projektem kamiennego mostu nad rzeką Gwadalkiwir. Te projekty pokazują jego wszechstronność i zdolności inżynieryjne, które później miały się przydać w jego morskich przedsięwzięciach.

Ekspedycje i odkrycia Johna Cabota

Pierwsza próba wyruszenia pod banderą Anglii w 1496 roku zakończyła się niepowodzeniem. Wyprawa musiała szybko powrócić, ponieważ załoga była zdezorientowana, brakowało zapasów, a statek trafił na fatalną pogodę. To doświadczenie z pewnością nauczyło Cabota cennych lekcji i utwierdziło go w potrzebie lepszego przygotowania do kolejnych podróży.

Przełomowa wyprawa wyruszyła 2 maja 1497 roku z portu Bristol. Cabot dowodził małym, 50-tonowym statkiem nazwanym „Matthew”. Po tygodniach żeglugi, 24 czerwca 1497 roku, Cabot dotarł do wybrzeży Ameryki Północnej, stając się pierwszym Europejczykiem w tym regionie od czasów wikingów. Tym samym otworzył erę angielskich roszczeń terytorialnych w Ameryce Północnej.

Ostatnia, tajemnicza wyprawa miała miejsce w maju 1498 roku. Z Bristolu wypłynął z flotą pięciu statków, mając nadzieję na dalsze odkrycia. Przez wieki panowało przekonanie, że zaginął bez wieści podczas tej ekspedycji. Jednakże, historyczka Alwyn Ruddock wysunęła kontrowersyjną tezę, sugerującą, że Cabot w rzeczywistości wrócił z tej wyprawy wiosną 1500 roku, po dwuletniej eksploracji wybrzeża aż do Zatoki Chesapeake. Ta teoria, choć wciąż dyskutowana, dodaje kolejną warstwę tajemniczości do życia tego wielkiego odkrywcy.

Finanse i sponsoring ekspedycji Johna Cabota

Sukcesy Cabota byłyby niemożliwe bez znaczącego wsparcia finansowego. Kluczowym sponsorem jego przedsięwzięć był król Anglii, Henryk VII. Król wydał Cabotowi listy patentowe 5 marca 1496 roku, które dawały mu prawo do odkrywania ziem „pogan i niewiernych” pod angielską banderą. Ten królewski patronat był fundamentalny dla możliwości organizacji wypraw.

Dodatkowo, badania historyczne potwierdziły, że w marcu 1496 roku Cabot otrzymał znaczące wsparcie finansowe od florenckich bankierów. Londyński oddział florenckiego domu bankowego Bardi przekazał mu 50 nobli, co stanowiło istotny wkład w przygotowania do morskich podróży. To pokazuje, że jego plany przyciągały uwagę nie tylko dworu królewskiego, ale także międzynarodowych instytucji finansowych.

Po powrocie z udanej wyprawy w 1497 roku, król Henryk VII nagrodził Cabota hojnie. Podróżnik otrzymał nagrodę w wysokości 10 funtów, a co więcej, później przyznano mu dożywotnią pensję w wysokości 20 funtów rocznie. Te nagrody były wyrazem uznania dla jego osiągnięć i miały zapewnić mu stabilność finansową, pozwalającą na dalsze działania.

Kontrowersje i mniej znane fakty z życia Johna Cabota

Życie Cabota nie było pozbawione trudności i kontrowersji. W listopadzie 1488 roku musiał potajemnie opuścić Wenecję jako niewypłacalny dłużnik. Jego wierzyciele, domagając się zwrotu należności, wysłali za nim do Hiszpanii oficjalny list gończy. Ta sytuacja pokazuje, że jego droga do wielkich odkryć była naznaczona również problemami finansowymi i prawnymi.

Do dziś trwa żywa rywalizacja o to, gdzie dokładnie Cabot postawił stopę w Ameryce Północnej podczas swojej przełomowej wyprawy w 1497 roku. Wśród głównych kandydatów wymienia się Nową Fundlandię, wyspę Cape Breton, Labrador oraz stan Maine. Rozbieżności w interpretacji źródeł i brak jednoznacznych dowodów sprawiają, że kwestia ta pozostaje przedmiotem badań i debat historycznych.

Jedna z bardziej intrygujących sytuacji związanych z badaniami nad życiem Cabota dotyczy prac historyczki Alwyn Ruddock. Przed swoją śmiercią w 2005 roku nakazała ona zniszczenie wszystkich swoich notatek badawczych. Ten drastyczny krok zmusił historyków do żmudnego odtwarzania jej odkryć i wniosków, co stanowiło spore wyzwanie w docieraniu do pełnej prawdy o życiu i dokonaniach podróżnika.

Ciekawostki o Johnie Cabot i jego odkryciach

Współcześni Johnowi Cabotowi często porównywali go do Krzysztofa Kolumba, nazywając go „kolejnym Genueńczykiem jak Kolumb”. Po sukcesie wyprawy w 1497 roku, Londyn oszalał na jego punkcie. Cabot zyskał ogromną sławę i był nazywany „Wielkim Admirałem”. Te porównania i tytuły świadczą o znaczeniu jego odkryć dla epoki.

Jednym z najbardziej fascynujących aspektów jego najważniejszej wyprawy jest fakt, że mimo znalezienia śladów bytności człowieka, sam Cabot i jego załoga nie spotkali ani jednej rdzennej osoby. To pozostawia wiele miejsca na spekulacje dotyczące natury ich pierwszego kontaktu z Nowym Światem.

Wyprawa z 1498 roku prawdopodobnie miała na pokładzie włoskiego zakonnikka, Giovanni Antonio de Carbonariis. Istnieje hipoteza, że mógł on założyć na Nowej Fundlandii pierwszą chrześcijańską misję, co nadaje tej ekspedycji dodatkowy, religijny wymiar i sugeruje szerokie cele kolonizacyjne.

W 1997 roku, z okazji 500. rocznicy wyprawy, rządy Kanady i Wielkiej Brytanii oficjalnie uznały Cape Bonavista, znajdujące się na Nowej Fundlandii, za miejsce lądowania Cabota. To oficjalne potwierdzenie podkreśla trwałe znaczenie jego podróży dla historii obu narodów i całego kontynentu amerykańskiego.

Chronologia życia i odkryć Johna Cabota

Poniższa tabela przedstawia kluczowe daty i wydarzenia z życia oraz kariery Cabota, od jego narodzin po ostatnią wyprawę i jej potencjalne konsekwencje.

John Cabot, dzięki swojej wizji i odwadze, otworzył nowy rozdział w historii eksploracji Ameryki Północnej, a jego odkrycia miały dalekosiężne konsekwencje dla kształtowania się świata. Historia jego życia przypomina, że nawet w obliczu trudności i niepewności, determinacja i pasja mogą prowadzić do przełomowych odkryć, pozostawiając trwały ślad w annałach historii odkryć geograficznych.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/John_Cabot