Marcin Luter: Reformator, 95 tez, Wittenberga, 31 października 1517

0

Marcin Luter, wybitny niemiecki teolog i prezbiter zakonu augustianów, urodził się 10 listopada 1483 roku w Eisleben. Jest postacią fundamentalną dla historii Europy jako inicjator reformacji, ruchu religijnego, który na zawsze zmienił oblicze chrześcijaństwa i strukturę religijną kontynentu. Jego działalność doprowadziła do powstania luteranizmu, a monumentalny przekład Biblii na język niemiecki miał nieoceniony wpływ na rozwój tego języka i dostęp do Pisma Świętego dla szerokich mas. Na dzień dzisiejszy (stan na rok 2024) Marcin Luter miałby 541 lat.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: 541 lat (stan na 2024 rok)
• Żona/Mąż: Katarzyna von Bora
• Dzieci: Sześcioro dzieci
• Zawód: Teolog, prezbiter, reformator religijny
• Główne osiągnięcie: Zapoczątkowanie reformacji i przekład Biblii na język niemiecki

Podstawowe informacje o Marcinie Lutrze

Marcin Luter, którego prawdziwe nazwisko brzmiało Martin Luder, urodził się 10 listopada 1483 roku w Eisleben, mieście położonym w Turyngii. Był postacią o nieocenionym wpływie na historię Europy, przede wszystkim za sprawą swojej działalności religijnej i teologicznej. Luter był człowiekiem niezwykle wykształconym, posiadającym stopień doktora teologii oraz magistra filozofii. Jego praca jako tłumacza i duchownego trwale przekształciła oblicze religijne kontynentu, kładąc podwaliny pod protestantyzm.

Zmarł 18 lutego 1546 roku, również w swoim rodzinnym mieście Eisleben. Jego szczątki spoczywają w kościele zamkowym pw. Wszystkich Świętych w Wittenberdze. Głównym nurtem jego działalności było zainicjowanie reformacji. Jako katolicki prezbiter w zakonie augustianów, Luter stał się po swojej ekskomunice współtwórcą luteranizmu – wczesnej formy protestantyzmu, która wywarła fundamentalny wpływ na dalsze losy chrześcijaństwa.

Życie prywatne i rodzinne Marcina Lutra

Rodzice Marcina Lutra, Hans i Małgorzata (Margarethe) Luder, byli dziedzicznymi czynszownikami. Z powodów ekonomicznych przenieśli się do Turyngii, gdzie Hans Luder pracował jako górnik, a następnie jako właściciel pieca hutniczego w Mansfeld. Relacje Marcina z ojcem były złożone; syn opisywał go jako „wesołego kompana”, jednak jednocześnie był to rodzic bardzo surowy. Incydent, w którym Marcin został pobity do krwi za kradzież orzecha, miał według niego wpłynąć na jego późniejsze lękowe postrzeganie relacji z Bogiem.

Istnieją również spekulacje dotyczące jego życia osobistego sprzed wstąpienia do zakonu. Badacz Dietrich Emme, opierając się na poszlakach, sugeruje, że Luter mógł mieć żonę i dziecko jeszcze przed złożeniem ślubów zakonnych, choć ta teoria jest przez wielu naukowców kwestionowana. Po swojej ekskomunice i rozwoju reformacji, Marcin Luter poślubił byłą zakonnicę, Katarzynę von Bora, z którą miał szóstkę dzieci. Małżeństwo to stało się przykładem nowego modelu życia duchownych w protestantyzmie.

Edukacja i studia Marcina Lutra

Edukacyjna ścieżka Marcina Lutra rozpoczęła się wcześnie, 12 marca 1488 roku, kiedy to w wieku zaledwie 4,5 roku rozpoczął naukę szkolną, którą wspominał jednak bardzo negatywnie. Przełomowym momentem w jego edukacji były studia na prestiżowym Uniwersytecie w Erfurcie, które rozpoczął w 1501 roku, mając 18 lat. Uczelnia ta słynęła z nowoczesnego podejścia dydaktycznego, znanego jako *via moderna*, oraz silnych wpływów humanizmu. Po uzyskaniu tytułu magistra filozofii w styczniu 1505 roku, zgodnie z wolą ojca, Marcin zapisał się na wydział prawa, mając zapewnić sobie stabilną przyszłość zawodową.

Życie klasztorne i początki Reformacji

Decyzja o wstąpieniu do zakonu augustianów była nagła i dramatyczna. 17 lipca 1505 roku, w wieku 22 lat, Marcin Luter wstąpił do zakonu augustianów, co było bezpośrednim następstwem ślubowania złożonego podczas gwałtownej burzy pod Stotternheim 2 lipca 1505 roku. Przerażony uderzeniem pioruna, obiecał zostać mnichem. Kluczowym etapem w jego karierze w strukturach Kościoła katolickiego było przyjęcie prezbiteratu, czyli święceń kapłańskich, 4 kwietnia 1507 roku.

Przełomowym momentem, który bezpośrednio zapoczątkował reformację, było ogłoszenie 95 tez. W tym dokumencie, przybitym do drzwi kościoła zamkowego w Wittenberdze 31 października 1517 roku, Luter ostro potępił sprzedaż odpustów, odrzucając możliwość kupowania łaski Bożej za pieniądze. Ta akcja wywołała burzę w ówczesnym świecie religijnym. W odpowiedzi na jego działalność i coraz śmielsze poglądy, Kościół katolicki podjął zdecydowane kroki. W 1521 roku na Lutra i jego zwolenników została oficjalnie nałożona ekskomunika przez papieża Leona X, co ostatecznie przypieczętowało jego rozstanie z papiestwem i Kościołem rzymskokatolickim. Ten moment był kluczowy dla rozwoju reformacji i powstania nowych odłamów chrześcijaństwa.

Chronologia kluczowych wydarzeń w życiu Marcina Lutra

• 10 listopada 1483 r.: Urodziny Marcina Ludera w Eisleben.
• 12 marca 1488 r.: Rozpoczęcie nauki szkolnej.
• 1501 r.: Rozpoczęcie studiów na Uniwersytecie w Erfurcie.
• Styczeń 1505 r.: Uzyskanie tytułu magistra filozofii.
• 2 lipca 1505 r.: Ślubowanie podczas burzy pod Stotternheim.
• 17 lipca 1505 r.: Wstąpienie do zakonu augustianów.
• 4 kwietnia 1507 r.: Święcenia kapłańskie.
• 31 października 1517 r.: Ogłoszenie 95 tez.
• 1521 r.: Ekskomunika.
• 18 lutego 1546 r.: Śmierć w Eisleben.

Twórczość i doktryna Marcina Lutra

Marcin Luter jest autorem fundamentalnych zasad, które stały się fundamentami protestantyzmu, znanych jako pięć zasad reformacji. Sformułował on: *sola scriptura* (jedynie Pismo Święte jako najwyższy autorytet), *sola fide* (usprawiedliwienie jedynie przez wiarę), *sola gratia* (zbawienie jedynie z łaski Bożej), *solus Christus* (Chrystus jako jedyny pośrednik między Bogiem a człowiekiem) oraz *solum Verbum* (jedynie Słowo Boże jako źródło wiary). Te zasady stanowiły radykalne odejście od ówczesnej doktryny katolickiej.

Jednym z największych dokonań Marcina Lutra był monumentalny przekład Biblii na język niemiecki, znany jako Biblia Lutra. Praca ta, realizowana wraz z grupą współpracowników, miała ogromny wpływ nie tylko na rozwój języka niemieckiego, ale również na upowszechnienie Pisma Świętego wśród zwykłych ludzi, którzy wcześniej nie mieli bezpośredniego dostępu do jego treści. Luter był również autorem wielu ważnych pism polemicznych i edukacyjnych. Do jego najważniejszych dzieł należą: „Postylla domowa”, „Mały katechizm”, „Duży katechizm” oraz „Artykuły szmalkaldzkie”.

Marcin Luter wykazywał również talent artystyczny jako kompozytor pieśni kościelnych. Jego twórczość muzyczna wzbogaciła liturgię protestancką. Najsłynniejszym jego utworem jest hymn ewangelicki „Warownym grodem jest nasz Bóg”, który do dziś jest śpiewany w kościołach protestanckich na całym świecie. Jego wszechstronność i zaangażowanie w różne dziedziny życia religijnego i kulturalnego czynią go postacią niezwykle wpływową.

Kluczowe zasady doktryny protestanckiej sformułowane przez Lutra

• *Sola Scriptura* (jedynie Pismo)
• *Sola Fide* (jedynie wiara)
• *Sola Gratia* (jedynie łaska)
• *Solus Christus* (jedynie Chrystus)
• *Solum Verbum* (jedynie Słowo)

Kontrowersyjne poglądy Marcina Lutra

Pomimo swojego rewolucyjnego wpływu na teologię i religię, Marcin Luter był również postacią budzącą kontrowersje ze względu na swoje poglądy. W dostępnych faktach wspomina się o jego niejednoznacznych stanowiskach dotyczących mniejszości i osób uznawanych za heretyków. Istniały kontrowersyjne poglądy Lutra dotyczące Żydów, Serbołużyczan, a także osób oskarżanych o czary. Te wypowiedzi stanowią trudny aspekt jego dziedzictwa i są przedmiotem krytyki. Interesujące jest również jego podejście do kultu maryjnego; mimo odrzucenia wielu tradycyjnych katolickich dogmatów i praktyk, Luter zachował specyficzne, w pewnym sensie wysokie, uznanie dla postaci Matki Bożej.

Dziedzictwo i upamiętnienie Marcina Lutra

Dziedzictwo Marcina Lutra jest ogromne i wielowymiarowe. W kościołach anglikańskich jest on uznawany za świętego, a jego wspomnienie obchodzone jest 18 lutego, w rocznicę jego śmierci. Ocena jego postaci i działalności jest zróżnicowana w zależności od perspektywy teologicznej. Podczas gdy protestanci widzą w nim niezłomnego bohatera wiary, który przywrócił czystość Ewangelii, część teologów katolickich postrzega go jako postać, która doprowadziła do anarchii kościelnej. Niemniej jednak, Sobór Watykański II uznał niektóre z jego postulatów za słuszne, co świadczy o ewolucji spojrzenia na jego postać w Kościele katolickim.

Postać Marcina Lutra jest upamiętniona licznymi pomnikami, a jego życie i twórczość są przedmiotem nieustannych badań i analiz. Bogata dokumentacja jego życia, obejmująca autografy i portrety autorstwa słynnego Lucasa Cranacha starszego z 1528 roku, jest dostępna w serwisach takich jak Wikimedia Commons i Wikiźródła, co ułatwia dostęp do materiałów historycznych i naukowych. Jego wpływ na rozwój myśli religijnej, języka niemieckiego i kształtowanie się nowoczesnej Europy jest niezaprzeczalny.

Kult i upamiętnienie

• Uznany za świętego przez Kościoły anglikańskie.
• Wspomnienie obchodzone 18 lutego.
• Liczne pomniki upamiętniające jego postać.
• Bogata dokumentacja dostępna w serwisach Wikimedia Commons i Wikiźródła.

Warto wiedzieć: Wpływ Marcina Lutra na rozwój języka niemieckiego jest porównywalny do wpływu dzieł Szekspira na język angielski. Jego przekład Biblii ustanowił standardy dla współczesnego języka niemieckiego.

Marcin Luter, dzięki swojej odwadze w kwestionowaniu ówczesnych dogmatów i tworzeniu fundamentów luteranizmu, pokazał, jak ważna jest wiara oparta na Piśmie Świętym. Jego dzieło przypomina nam o sile indywidualnego przekonania i możliwości wpływania na bieg historii przez rzetelne poszukiwanie prawdy, co czyni go jedną z najbardziej wpływowych postaci w historii Zachodu.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://pl.wikipedia.org/wiki/Marcin_Luter