Laozi, postać owiana legendą, jest fundamentalnym filozofem chińskiego taoizmu, powszechnie uznawanym za autora „Tao Te Ching” – kluczowego dzieła dla tej tradycji myślowej. Choć jego historyczne istnienie budzi dyskusje wśród badaczy, tradycja przypisuje mu narodziny w VI wieku p.n.e. Według przekazów, zanim Laozi wycofał się z życia publicznego, pełnił zaszczytną funkcję królewskiego archiwisty na dworze dynastii Zhou, co miało mu zapewnić dostęp do rozległej wiedzy.
Na [miesiąc rok] Laozi ma ponad 2500 lat. Tradycja przypisuje mu nazwisko Li Er. Jego nauki, zawarte w „Tao Te Ching”, skupiają się na koncepcjach Tao (Drogi) i Wu wei (niedziałania), promując życie w harmonii z naturą i naturalnym porządkiem wszechświata.
Najważniejsze fakty:
- Wiek: Ponad 2500 lat (VI wiek p.n.e. według tradycji)
- Żona/Mąż: Brak informacji
- Dzieci: Brak informacji
- Zawód: Królewski archiwista, filozof, pisarz
- Główne osiągnięcie: Autor „Tao Te Ching”, twórca filozofii taoistycznej
Podstawowe informacje o Laozi
Laozi to nie jest imię własne, lecz honorowy tytuł, który można przetłumaczyć jako „Starego Mistrza” lub „Czcigodnego”. Nazwa ta, jak się przypuszcza, została stworzona celowo, aby nadać autorowi dzieła rys archaicznej anonimowości. Tradycyjne przekazy przypisują Laozi nazwisko Li Er (Lǐ Ěr). Nazwisko „Li”, oznaczające w języku chińskim „śliwę”, wiąże się z legendą głoszącą, że filozof przyszedł na świat pod drzewem śliwy, co dodaje jego postaci mistycznej otoczki.
Według tradycyjnych źródeł, Laozi urodził się w VI wieku p.n.e., choć niektóre datowania wskazują na IV wiek p.n.e. Jego miejsce urodzenia to wioska Quren, położona w państwie Chu, co odpowiada dzisiejszemu powiatowi Luyi w prowincji Henan. Współczesna nauka, opierając się na krytyce tekstualnej z XX wieku, poddaje jednak w wątpliwość historyczne istnienie jednej osoby o tym imieniu. Większość badaczy uważa Laozi za postać półlegendarną, a przypisywane mu dzieło – za kompilację tekstów wielu autorów, stworzoną prawdopodobnie w Okresie Walczących Królestw (ok. 475–221 p.n.e.).
Imiona i przydomki Laozi
- Laozi – honorowy tytuł oznaczający „Starego Mistrza” lub „Czcigodnego”.
- Li Er (Lǐ Ěr) – nazwisko przypisywane mu przez tradycję; „Li” oznacza „śliwę”.
- Lao Dan – pośmiertny przydomek, gdzie „Dan” oznacza „Długouchego”.
- Boyang (Bóyáng) – imię grzecznościowe, zawierające znak „yang” oznaczający męską siłę życiową.
Życie osobiste i legendy
Zanim Laozi zrezygnował z życia publicznego, pełnił prestiżową funkcję królewskiego archiwisty, czyli strażnika archiwów, na dworze dynastii Zhou w Wangcheng (dzisiejszy Luoyang). Ta pozycja, dzięki dostępowi do bogatej wiedzy historycznej i klasycznej, z pewnością ukształtowała jego światopogląd i filozoficzne przemyślenia.
Jednym z najsłynniejszych wydarzeń z jego życia, opisywanym w tradycji, jest spotkanie z Konfucjuszem (żyjącym w latach ok. 551–479 p.n.e.). Według przekazów, Laozi miał wywrzeć na młodszego filozofa ogromne wrażenie swoją mądrością, co stało się fundamentem dla późniejszych porównań i dyskusji między obiema szkołami myślenia.
Legenda głosi, że zniechęcony upadkiem moralnym społeczeństwa i brakiem poszanowania dla tradycyjnych wartości, Laozi postanowił opuścić Chiny i udać się na zachód. Zanim jednak przekroczył granicę i zniknął w dziczy, na prośbę strażnika granicznego miał spisać swoją naukę w formie jednej księgi. W chińskiej tradycji Laozi jest również czczony jako protoplasta popularnego nazwiska Li. Dynastia Tang (618–907 n.e.) oficjalnie uznała go za swojego przodka, co znacząco podniosło rangę taoizmu w tamtym okresie i ugruntowało jego pozycję jako ważnego elementu chińskiej kultury.
Warto wiedzieć: Nazwisko „Li”, noszone przez Laozi, stało się powodem do dumy dla dynastii Tang, która oficjalnie uznała go za swojego przodka. To wydarzenie znacząco podniosło prestiż taoizmu w cesarstwie.
Działalność i filozofia
Laozi jest powszechnie uznawany za autora **„Tao Te Ching”** (znanego również jako „Laozi”), fundamentalnego tekstu taoizmu. Dzieło to, będące zbiorem mądrości i wskazówek dotyczących życia, wywarło kolosalny wpływ na chińską kulturę, religię oraz późniejszych filozofów, którzy przez wieki tworzyli do niego liczne komentarze.
Filozofia Laozi opiera się na dwóch kluczowych ideach: „Tao” (Droga), będącej pierwotną, nieuchwytną zasadą wszechświata, która przenika wszystko i nadaje mu bieg, oraz „Wu wei” (niedziałanie lub działanie bez wysiłku). Koncepcje te promują życie w harmonii z naturą, akceptację naturalnego biegu zdarzeń i unikanie sztucznego oporu wobec zmian.
Nauki Laozi wykraczają poza ramy jednego systemu wierzeń. W niektórych odłamach buddyzmu chińskiego, konfucjanizmu oraz chińskiej religii ludowej uważa się, że po spisaniu swoich nauk Laozi stał się nieśmiertelnym pustelnikiem, który kontynuował swoją medytację i dążenie do doskonałości. Jego myśl jest często postrzegana jako niezależny nurt, który jednak współistniał z innymi ważnymi prądami filozoficznymi i religijnymi w Chinach, często na nie wpływając lub czerpiąc z nich inspirację.
Kluczowe koncepcje filozoficzne Laozi
- Tao (Droga): Pierwotna zasada wszechświata, źródło wszelkiego istnienia, które jest nieuchwytne i nienazywalne.
- Wu wei (niedziałanie): Zasada działania zgodnego z naturalnym biegiem rzeczy, bez zbędnego wysiłku i oporu.
Dziedzictwo i osiągnięcia
W religijnych nurtach taoizmu Laozi został zdeifikowany i jest czczony jako Laojun (Stary Pan), jedno z Trzech Czystych Bóstw (Three Pure Ones), będących najwyższymi bóstwami w panteonie taoistycznym. Niektórzy wyznawcy wierzyli nawet, że księga „Tao Te Ching” jest ucieleśnieniem lub awatarem tego boga, wcielonym w formę literacką. To pokazuje, jak głęboko jego nauki zostały zintegrowane z religijną i duchową sferą taoizmu.
Dowodem na starożytne korzenie jego myśli są odkrycia archeologiczne, takie jak bambusowe paski z Guodian (Guodian Chu Slips) datowane na koniec IV wieku p.n.e. Zawierają one fragmenty odpowiadające około jednej trzeciej współczesnego tekstu „Tao Te Ching”, co potwierdza starożytność jego nauk. Postać Laozi i jego filozofia wywarły znaczący wpływ nie tylko na kulturę chińską, ale również przekroczyły granice kraju. Jego myśl dotarła m.in. do Tamil Nadu w Indiach, a w czasach współczesnych stała się inspiracją dla globalnych ruchów filozoficznych i ekologicznych, podkreślających potrzebę życia w harmonii z naturą i ograniczenia destrukcyjnego wpływu człowieka na środowisko.
Najstarsze dowody na istnienie nauk Laozi
- Odkrycie: Bambusowe paski z Guodian (Guodian Chu Slips).
- Datowanie: Koniec IV wieku p.n.e.
- Zawartość: Fragmenty odpowiadające około jednej trzeciej współczesnego tekstu „Tao Te Ching”.
Ciekawostki i symbolika
Przydomek „Lao Dan” (Długouchy) nie był jedynie opisem fizycznym, ale w kulturze starożytnych Chin stanowił symbol długowieczności oraz nadzwyczajnej mądrości i zdolności słuchania prawd wszechświata. Długie uszy były postrzegane jako oznaka głębokiego zrozumienia i połączenia z kosmicznym porządkiem.
Ze względu na ewolucję języka i systemów zapisu, imię filozofa funkcjonuje w wielu formach, od pinyin „Lǎozǐ”, przez Wade-Giles „Lao 3-tzŭ 3”, aż po rekonstrukcje starochińskie brzmiące jak „C.rˤuʔ tsəʔ”. Ta różnorodność świadczy o długiej historii recepcji i interpretacji jego postaci i dzieła na przestrzeni wieków.
W 1996 roku artysta Mark di Suvero stworzył rzeźbę zatytułowaną „Lao Tzu”, co pokazuje, że postać ta wciąż inspiruje twórców sztuki nowoczesnej ponad 2500 lat po swoim domniemanym życiu, potwierdzając jej ponadczasowe znaczenie. W sztuce chińskiej postać Laozi jest częstym motywem, klasycznym przykładem jest portret autorstwa Zhang Lu z epoki Ming, przedstawiający filozofa jadącego na wole, co symbolizuje jego opanowanie, spokój i powrót do natury.
Różnorodność zapisu imienia Laozi
- Pinyin: Lǎozǐ
- Wade-Giles: Lao 3-tzŭ 3
- Rekonstrukcje starochińskie: C.rˤuʔ tsəʔ
Laozi, jako autor „Tao Te Ching”, pozostawił po sobie dziedzictwo filozoficzne, które nadal inspiruje poszukiwania harmonii z naturą i głębszego zrozumienia wszechświata. Jego nauki o Tao i Wu wei stanowią ponadczasową mądrość, zachęcającą do życia w zgodzie z naturalnym porządkiem, oferując spokój i głębsze zrozumienie świata.
Często Zadawane Pytania (FAQ)
Kim był Lao Tzu?
Lao Tzu był starożytnym chińskim filozofem i poetą, któremu przypisuje się autorstwo fundamentalnego dzieła taoizmu, „Tao Te Ching”. Uważa się go za jednego z twórców taoizmu, choć jego historyczna postać jest owiana legendą.
Co oznacza imię Lao Tzu?
Imię Lao Tzu można przetłumaczyć jako „Stary Mistrz” lub „Sędziwy Mędrzec”. Jest to raczej tytuł honorowy niż rzeczywiste imię własne, podkreślający jego mądrość i wiek.
O co chodzi w taoizmie?
Taoizm to chińska filozofia i religia skupiająca się na harmonii z Tao, czyli fundamentalną zasadą wszechświata. Podkreśla życie w zgodzie z naturą, spontaniczność, prostotę i nieingerencję (wu wei).
Jak nazywa się doktryna której tworca jest chiński filozof Laozi?
Doktryna stworzona przez chińskiego filozofa Laozi nosi nazwę taoizm. Jest to system filozoficzno-religijny oparty na jego naukach i dziele „Tao Te Ching”.
Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Laozi
