Jimmy Carter, urodzony 1 października 1924 roku jako James Earl Carter Jr., przeszedł do historii jako 39. prezydent Stanów Zjednoczonych i najdłużej żyjący przywódca tego kraju. Na 29 grudnia 2024 roku, datę jego śmierci, miał 100 lat. Był jedynym prezydentem USA pochodzącym ze stanu Georgia. Jego długoletnie małżeństwo z Rosalynn Smith, trwające 77 lat aż do jej śmierci w 2023 roku, stanowiło filar jego życia. Przed objęciem najwyższego urzędu, Carter, z zawodu rolnik uprawiający orzeszki ziemne, służył jako gubernator Georgii. Po prezydenturze poświęcił się intensywnej pracy humanitarnej i obronie praw człowieka, za co w 2002 roku otrzymał Pokojową Nagrodę Nobla.
Najważniejsze fakty:
- Wiek: 100 lat (na dzień śmierci)
- Żona/Mąż: Rosalynn Smith Carter
- Dzieci: (brak szczegółowych danych w dostarczonym tekście)
- Zawód: 39. Prezydent Stanów Zjednoczonych, Gubernator Georgii, Rolnik, Oficer Marynarki Wojennej
- Główne osiągnięcie: Negocjacjacje porozumienia Camp David między Izraelem a Egiptem, Pokojowa Nagroda Nobla za działalność humanitarną
Podstawowe Informacje o Jimmy’m Carterze
James Earl Carter Jr., powszechnie znany jako Jimmy Carter, urodził się 1 października 1924 roku w Plains w stanie Georgia. Jest on jedynym prezydentem Stanów Zjednoczonych pochodzącym z tego stanu i pierwszym w historii prezydentem, który dożył setnych urodzin, obchodzonych 1 października 2024 roku. Jego życie zakończyło się 29 grudnia 2024 roku w jego domu rodzinnym w Plains, zaledwie kilka miesięcy po tym przełomowym wydarzeniu. Carter pełnił funkcję 39. prezydenta Stanów Zjednoczonych w latach 1977–1981, reprezentując Partię Demokratyczną. Przed rozpoczęciem swojej prezydenckiej kariery, Carter zdobywał doświadczenie polityczne jako 76. gubernator Georgii w latach 1971–1975, a wcześniej jako senator stanowy w Senacie Georgii, reprezentując 14. dystrykt w latach 1963–1967.
Rodzina i Życie Prywatne Jimmy’ego Cartera
Kluczową postacią w życiu Jimmy’ego Cartera była jego żona, Rosalynn Smith, którą poślubił w 1946 roku. Ich małżeństwo, trwające niezwykłe 77 lat, zakończyło się wraz ze śmiercią Rosalynn w 2023 roku, czyniąc je jednym z najdłuższych w historii amerykańskich par prezydenckich. Rosalynn była nie tylko partnerką życiową, ale także najbliższą doradczynią Jimmy’ego Cartera przez całą jego karierę. Carter wywodził się z rodziny o głęboko zakorzenionych tradycjach rolniczych w Georgii, co ukształtowało jego tożsamość jako „farmera uprawiającego orzeszki ziemne” (peanut farmer). Choć w faktach nie ma szczegółowych informacji o dzieciach, wspomina się o jego małżeństwie z Rosalynn Carter, a także o jego powrocie do rodzinnej farmy orzeszków ziemnych po zakończeniu prezydentury.
Kariera Wojskowa Jimmy’ego Cartera
Droga Jimmy’ego Cartera do polityki wiodła przez służbę wojskową. Ukończył prestiżową Akademię Marynarki Wojennej Stanów Zjednoczonych (U.S. Naval Academy) w Annapolis w 1946 roku, uzyskując tytuł Bachelor of Science. Służył w United States Navy w latach 1946–1953 w służbie czynnej, a następnie kontynuował służbę w rezerwie do 1961 roku, osiągając stopień porucznika. W ramach swojej kariery wojskowej, Carter specjalizował się w służbie podwodnej i brał udział w działaniach związanych z II wojną światową.
Kariera Polityczna i Prezydentura
Droga do Prezydentury
W 1976 roku Jimmy Carter stał się tzw. „czarnym koniem” (dark horse) w amerykańskiej polityce, zdobywając nominację Partii Demokratycznej. Jako polityk stosunkowo mało znany poza swoim rodzinnym stanem, dzięki bezpośredniej i intensywnej kampanii wyborczej zdołał pokonać urzędującego prezydenta Geralda Forda. Jego prezydentura, trwająca od 1977 do 1981 roku, była okresem przejściowym w historii Stanów Zjednoczonych.
Kluczowe Decyzje i Osiągnięcia Prezydenckie
Polityka Zagraniczna
Prezydentura Jimmy’ego Cartera obfitowała w znaczące sukcesy na arenie międzynarodowej. Po objęciu urzędu w 1977 roku ułaskawił wszystkie osoby uchylające się od poboru do wojska podczas wojny w Wietnamie. W polityce zagranicznej odniósł spektakularne sukcesy, negocjując historyczne porozumienia Camp David między Izraelem a Egiptem w 1978 roku. Negocjował również traktaty dotyczące Kanału Panamskiego, a także nawiązał pełne stosunki dyplomatyczne z Chinami. Te działania wzmocniły pozycję Stanów Zjednoczonych na świecie i przyczyniły się do stabilizacji w regionach objętych konfliktami.
Polityka Wewnętrzna
W polityce wewnętrznej prezydent Carter podjął działania mające na celu usprawnienie administracji rządowej. Powołał do życia dwa nowe departamenty rządowe: Departament Energii, mający na celu zarządzanie zasobami energetycznymi kraju, oraz Departament Edukacji, skupiający się na rozwoju systemu oświaty. Jego zaangażowanie w kwestie ochrony środowiska i energii było znaczące, choć jego prezydentura przypadła na okresy kryzysów gospodarczych i energetycznych.
Zakończenie Prezydentury
Prezydentura Jimmy’ego Cartera zakończyła się porażką w wyborach w 1980 roku. Na wynik ten miały wpływ liczne kryzysy zagraniczne, takie jak radziecka inwazja na Afganistan oraz trwający 444 dni kryzys z zakładnikami w Iranie, które znacząco osłabiły jego pozycję. Mimo porażki, jego czas w Białym Domu pozostawił trwały ślad w historii Stanów Zjednoczonych.
Działalność Po Prezydenturze: Filantropia i Dobroczynność
Carter Center i Misje Humanitarne
Po opuszczeniu Białego Domu w 1981 roku, Jimmy Carter poświęcił się pracy humanitarnej, która stała się jego głównym celem życiowym. Jego zaangażowanie zaowocowało przyznaniem mu w 2002 roku Pokojowej Nagrody Nobla za dekady wysiłków na rzecz pokojowego rozwiązywania konfliktów i szerzenia praw człowieka. Założył Carter Center, organizację non-profit, która aktywnie działa na rzecz promowania praw człowieka, monitorowania uczciwości wyborów na całym świecie oraz zwalczania rzadkich chorób tropikalnych. Działalność Carter Center objęła wiele regionów świata, niosąc pomoc i wsparcie potrzebującym.
Zaangażowanie w Habitat for Humanity
Przez dziesięciolecia Jimmy Carter był jednym z najbardziej rozpoznawalnych wolontariuszy organizacji Habitat for Humanity. Aktywnie uczestniczył w budowaniu domów dla ubogich rodzin, często osobiście angażując się w prace budowlane. Jego zaangażowanie w tę inicjatywę stało się symbolem jego skromności, etyki pracy i głębokiej troski o potrzebujących.
Walka z Chorobami Tropikalnymi
Jednym z najbardziej znaczących osiągnięć Jimmy’ego Cartera po prezydenturze była jego kluczowa rola w niemal całkowitym wyeliminowaniu drakunkulozy, choroby wywoływanej przez pasożyta znanego jako robak gwinejski. Carter osobiście angażował się w programy edukacyjne i zdrowotne w Afryce i Azji, przyczyniając się do znaczącego zmniejszenia liczby zachorowań na tę chorobę. Jego wysiłki w tym obszarze mają globalne znaczenie dla zdrowia publicznego.
Post-prezydentura Jimmy’ego Cartera, trwająca ponad 43 lata, jest powszechnie uznawana przez historyków za najbardziej aktywną i owocną w historii Stanów Zjednoczonych. Jego zaangażowanie w działalność humanitarną, obronę praw człowieka i projekty rozwojowe wywarło trwały wpływ na światową scenę społeczną i polityczną.
Kluczowe Okresy w Karierze Jimmy’ego Cartera
- Senator stanowy w Senacie Georgii: 1963–1967
- Gubernator Georgii: 1971–1975
- Prezydent Stanów Zjednoczonych: 1977–1981
- Działalność po prezydenturze (w tym założenie Carter Center): od 1981 roku
Inne Role i Projekty Jimmy’ego Cartera
Działalność Literacka
Jimmy Carter okazał się być niezwykle płodnym autorem. Po opuszczeniu Białego Domu napisał liczne książki, w tym wspomnienia polityczne, poezję, a także komentarze na temat konfliktu izraelsko-palestyńskiego. Jego publikacje często wywoływały dyskusje i stanowiły ważny głos w debacie publicznej.
Powrót do Korzeni
Po zakończeniu swojej prezydentury, Jimmy Carter powrócił do swojego rodzinnego miasta Plains w stanie Georgia. Tam wznowił zarządzanie rodzinną farmą orzeszków ziemnych. Ten krok symbolicznie podkreślił jego dystans do wielkiej polityki i chęć powrotu do swoich korzeni.
Zdrowie i Długowieczność Jimmy’ego Cartera
Rekordowa Długość Życia
Jimmy Carter przeszedł do historii jako prezydent o rekordowej długości życia. Był pierwszym w historii Stanów Zjednoczonych prezydentem, który dożył setnych urodzin, co nastąpiło 1 października 2024 roku. Jego długowieczność, która trwała do 29 grudnia 2024 roku, stanowiła fenomen i przedmiot zainteresowania mediów oraz opinii publicznej.
Opieka Hospicyjna
W lutym 2023 roku, Jimmy Carter podjął świadomą decyzję o przerwaniu leczenia medycznego i przejściu pod opiekę hospicyjną. Ostatnie 22 miesiące swojego życia spędził w swoim domu w Plains, w otoczeniu rodziny. Ta decyzja podkreślała jego pragnienie godnego i spokojnego odejścia.
Nagrody i Wyróżnienia Jimmy’ego Cartera
| Rok | Nagroda/Wyróżnienie | Uzasadnienie |
|---|---|---|
| 2002 | Pokojowa Nagroda Nobla | Za dekady wysiłków na rzecz pokojowego rozwiązywania konfliktów i promowania praw człowieka. |
Ciekawostki z Życia Jimmy’ego Cartera
Obserwacja UFO
Jedną z bardziej nietypowych anegdot związanych z życiem Jimmy’ego Cartera jest oficjalny raport dotyczący zaobserwowania niezidentyfikowanego obiektu latającego (UFO), który zgłosił w 1973 roku. To zdarzenie stanowi jeden z bardziej intrygujących faktów z jego życia.
Przydomek „Jimmy”
Podczas kampanii wyborczej w 1976 roku, Jimmy Carter zyskał swój charakterystyczny przydomek „Jimmy”. Dobrowolnie zrezygnował z oficjalnego brzmienia swojego imienia „James”, aby skrócić dystans do wyborców i podkreślić swój wizerunek człowieka z ludu.
Dziedzictwo Głosowe
Głos Jimmy’ego Cartera został uwieczniony na licznych nagraniach historycznych. Jednym z najbardziej znaczących jest jego przemówienie z 4 stycznia 1980 roku, w którym potępił radziecką inwazję na Afganistan. To przemówienie doprowadziło do ogłoszenia tzw. Doktryny Cartera, która określała politykę Stanów Zjednoczonych wobec zagrożeń na Bliskim Wschodzie.
Jimmy Carter, jako 39. prezydent Stanów Zjednoczonych i wieloletni działacz humanitarny, pozostawił po sobie trwałe dziedzictwo. Jego prezydentura, choć krótka, była naznaczona ważnymi osiągnięciami w polityce zagranicznej, takimi jak porozumienie Camp David. Po opuszczeniu Białego Domu, skupił się na pracy na rzecz pokoju, praw człowieka i walki z chorobami, co zostało uhonorowane Pokojową Nagrodą Nobla. Jego historia jest inspiracją do zaangażowania społecznego i pokazuje, jak długotrwała działalność może kształtować świat.
Często Zadawane Pytania (FAQ)
Za co Carter dostał Nobla?
Jimmy Carter otrzymał Pokojową Nagrodę Nobla w 2002 roku za swoje wieloletnie, niestrudzone wysiłki w poszukiwaniu pokojowych rozwiązań konfliktów międzynarodowych. Doceniono jego zaangażowanie w promowanie praw człowieka i demokracji na całym świecie.
Kto był najstarszym prezydentem USA?
Najstarszym prezydentem USA był Joe Biden, który objął urząd w wieku 78 lat. Jimmy Carter również dożył bardzo sędziwego wieku, stając się najdłużej żyjącym byłym prezydentem.
Ile lat miała żona Cartera?
Rosalynn Carter urodziła się 18 sierpnia 1927 roku. Zmarła 19 listopada 2023 roku, mając 96 lat.
Gdzie mieszkał Jimmy Carter?
Po zakończeniu prezydentury Jimmy Carter wraz z żoną Rosalynn powrócił do swojego rodzinnego miasta Plains w stanie Georgia. Tam aktywnie działali w ramach swojej Fundacji Cartera, angażując się w projekty humanitarne i pokojowe.
Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Jimmy_Carter
