Herbert George Wells: Życie i twórczość H.G. Wellsa

0

Herbert George Wells, jeden z filarów gatunku science fiction, urodził się 21 września 1866 roku w Bromley, w hrabstwie Kent. Na czerwiec 2024 roku pisarz miałby 157 lat. Jego życie, które zakończyło się 13 sierpnia 1946 roku w Londynie, było naznaczone niezwykłą wszechstronnością: był nie tylko płodnym pisarzem, ale także nauczycielem, historykiem i przenikliwym obserwatorem społecznym. Jako autor arcydzieł takich jak „Wehikuł czasu” czy „Wojna światów”, Wells zrewolucjonizował literaturę fantastyczną, tworząc dzieła, które do dziś inspirują kolejne pokolenia. Jego druga żona, Amy Catherine Robbins, wspierała go w jego twórczej drodze przez lata ich małżeństwa.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: Na czerwiec 2024 roku miałby 157 lat.
• Żona/Mąż: Amy Catherine Robbins
• Dzieci: Cztery
• Zawód: Pisarz, nauczyciel, historyk, komentator społeczny
• Główne osiągnięcie: Uznawany za jednego z „ojców fantastyki naukowej”, autor przełomowych dzieł gatunku.

Kim był Herbert George Wells?

Herbert George Wells, urodzony 21 września 1866 roku w Atlas House przy 162 High Street w Bromley, w hrabstwie Kent, to postać, której wkład w literaturę XX wieku jest nieoceniony. Na czerwiec 2024 roku pisarz miałby 157 lat. Zmarł 13 sierpnia 1946 roku w Londynie, w wieku 79 lat, pozostawiając po sobie imponujący dorobek obejmujący ponad czterdzieści powieści, liczne opowiadania oraz prace naukowe. Wells był uznawany za jednego z „ojców fantastyki naukowej”, często stawiany obok takich gigantów jak Juliusz Verne czy Hugo Gernsback. Brian Aldiss, ceniony krytyk literacki, nadał mu nawet prestiżowy przydomek „Szekspira science fiction”. Jego twórczość charakteryzowała się podejściem znanym jako „prawo Wellsa”, polegającym na wprowadzeniu jednego niezwykłego elementu do realistycznego świata, co nadawało jego historiom unikalny charakter i realizm. Powieści takie jak „Wojna światów”, „Niewidzialny człowiek” czy „Wehikuł czasu” na stałe wpisały się w kanon literatury światowej, wywierając ogromny wpływ na rozwój gatunku.

Życie prywatne Herberta George’a Wellsa

Rodzina pochodzenia

Herbert George Wells był czwartym i ostatnim dzieckiem Josepha Wellsa i Sarah Neal. Joseph Wells, ojciec pisarza, pracował jako ogrodnik i zawodowy krykiecista, podczas gdy Sarah Neal pełniła rolę służącej. Rodzice Herberta George’a prowadzili sklep z porcelaną i artykułami sportowymi, który jednak nie zapewniał im stabilności finansowej. Głębokie różnice światopoglądowe – matka była gorliwą protestantką, a ojciec wolnomyślicielem – doprowadziły do separacji rodziców, choć nigdy nie doszło do formalnego rozwodu. Ta dynamika rodzinna z pewnością wpłynęła na kształtowanie się niezależnego i krytycznego myślenia młodego Wellsa.

Związki i małżeństwa

Pierwszym małżeństwem Herberta George’a Wellsa był związek z jego kuzynką, Isabel Mary Wells, zawarty w 1891 roku. Niestety, to małżeństwo okazało się nietrwałe i para rozstała się w 1894 roku. Bezpośrednią przyczyną rozpadu było uczucie, które Wells rozwinął do jednej ze swoich studentek. Jego drugą żoną została właśnie Amy Catherine Robbins, znana szerzej jako Jane. Ślub z Amy Catherine Robbins odbył się w październiku 1895 roku i związek ten trwał aż do jej śmierci w 1927 roku. Amy Catherine Robbins odegrała znaczącą rolę w życiu i karierze pisarza, wspierając go w jego twórczości i poświęcając mu wiele uwagi.

Dzieci

Herbert George Wells doczekał się czworga dzieci. Wśród jego potomstwa znaleźli się m.in. G. P. Wells oraz Anthony West, którzy również związali się ze światem literatury i sztuki, kontynuując artystyczne dziedzictwo rodziny. Z kolei jego prawnukiem jest Simon Wells, uznany reżyser filmowy, który wielokrotnie czerpał inspirację z dzieł swojego sławnego przodka, tworząc adaptacje filmowe takie jak „Wojna światów” czy „Wyspa doktora Moreau”. Długowieczność rodu Wellsa i jego wpływ na kolejne pokolenia twórców jest dowodem na trwałość i rezonans dziedzictwa pisarza.

Kariera i dorobek literacki Herberta George’a Wellsa

Początki kariery i okres największej kreatywności

Kariera literacka Herberta George’a Wellsa nabrała tempa w 1895 roku, wraz z publikacją jego przełomowej noweli „Wehikuł czasu”. To dzieło stało się fundamentem nowoczesnej literatury o podróżach w czasie i od razu ugruntowało pozycję Wellsa jako innowatora w gatunku science fiction. Okres między 1895 a 1898 rokiem, spędzony w Woking, był dla pisarza niezwykle kreatywnym czasem. W tych latach powstały arcydzieła takie jak „Wojna światów”, „Niewidzialny człowiek” oraz ukończona została praca nad „Wyspą doktora Moreau”. Te utwory, charakteryzujące się śmiałą wizją i głęboką refleksją, na stałe wpisały się w kanon literatury światowej. Ich wpływ jest widoczny do dziś, inspirując kolejne pokolenia pisarzy i filmowców, w tym reżyserów takich jak Steven Spielberg, który stworzył adaptację „Wojny światów” w 2005 roku. W tym samym roku, w którym opublikowano „Wehikuł czasu”, Wells rozpoczął swoją najbardziej płodną dekadę twórczą.

Główne dzieła

Oprócz fundamentalnych dla gatunku science fiction dzieł, takich jak „Wehikuł czasu”, „Wojna światów”, „Niewidzialny człowiek” czy „Wyspa doktora Moreau”, Herbert George Wells tworzył również poruszające powieści społeczno-obyczajowe. Wśród nich wyróżniają się takie tytuły jak „Kipps” z 1905 roku czy „Historia pana Polly” z 1910 roku. W tych powieściach Wells z charakterystycznym dla siebie humorem i realizmem opisywał życie niższej klasy średniej w Anglii, przedstawiając codzienne zmagania i aspiracje swoich bohaterów. Jego twórczość nie ograniczała się jednak wyłącznie do beletrystyki. Wells był również autorem monumentalnego dzieła historycznego „The Outline of History” (Zarys historii), które ukazywało postęp ludzkości na przestrzeni wieków. Ta praca stała się jednym z jego najważniejszych dokonań w dziedzinie literatury faktu, prezentując jego szerokie zainteresowania i erudycję. Warto również wspomnieć o innych jego znaczących dziełach, takich jak „The Country of the Blind” czy „First Men in the Moon”, które dodatkowo ugruntowały jego pozycję jako mistrza fantastyki.

Warto wiedzieć: Pierwszą opublikowaną książką Herberta George’a Wellsa nie była powieść, lecz podręcznik akademicki – „Text-Book of Biology”, wydany w dwóch tomach w 1893 roku.

Działalność poza beletrystyką

Poza pisaniem powieści, Herbert George Wells aktywnie działał na wielu innych polach. Jego wszechstronność przejawiała się w pracy jako nauczyciel, historyk, dziennikarz oraz wpływowy komentator społeczny. W latach 1933–1936 pełnił prestiżową funkcję prezesa PEN International, przejmując to stanowisko po Johnie Galsworthym. Ta rola świadczy o jego zaangażowaniu w promocję wolności słowa i literatury na arenie międzynarodowej. W swoich późniejszych latach Wells coraz bardziej odchodził od beletrystyki na rzecz publicystyki. W swoich licznych publikacjach wykładał swoje wizje dotyczące przyszłości, w tym koncepcję rządu światowego i postępu technicznego, co często przybierało formę dzieł utopijnych. Jego zainteresowanie nauką i społeczeństwem, zakorzenione w jego wykształceniu biologicznym, przejawiało się w licznych esejach i traktatach, w których analizował kondycję ludzkości i proponował śmiałe rozwiązania dla globalnych problemów.

Osiągnięcia i uznanie Herberta George’a Wellsa

Herbert George Wells, mimo że nigdy nie otrzymał Literackiej Nagrody Nobla, był czterokrotnie nominowany do tego prestiżowego wyróżnienia. Te nominacje świadczą o ogromnym wpływie, jaki jego twórczość wywarła na światową literaturę i literaturę fantastyczną. Jego innowacyjne podejście do budowania narracji, znane jako „prawo Wellsa”, stało się wzorem dla wielu późniejszych pisarzy. Wells z niezwykłą trafnością przewidział wiele wynalazków przyszłości, w tym pojawienie się samolotów, czołgów, podróży kosmicznych, broni jądrowej, telewizji satelitarnej oraz koncepcji przypominającej dzisiejszy internet (World Wide Web). Jego wizjonerstwo wyprzedzało epokę, a jego dzieła często stanowiły swoiste proroctwa technologiczne. Przykładowo, inspiracja do opisania marsjańskich maszyn w „Wojnie światów” pojawiła się podczas pobytu w Stoke-on-Trent w 1888 roku, gdzie widok płonących pieców hutniczych wywołał w nim skojarzenia z obcymi technologiami. Jego nowatorskie podejście do gatunku science fiction zostało docenione przez wielu współczesnych mu twórców, w tym Josepha Conrada, który w 1898 roku nazwał go „Realistą Fantastyki”, podkreślając jego zdolność do łączenia niezwykłych pomysłów z realistycznym przedstawieniem świata.

Warto wiedzieć: Joseph Conrad, będąc pod wrażeniem talentu Wellsa do łączenia fantastyki z realizmem, nazwał go w 1898 roku „Realistą Fantastyki”.

Polityka i poglądy Herberta George’a Wellsa

Od młodości Herbert George Wells był zdeklarowanym socjalistą i aktywnie działał w Towarzystwie Fabiańskim. Promował reformy społeczne i sprawiedliwy podział dóbr, wierząc w możliwość stworzenia lepszego świata poprzez świadome działania społeczne i polityczne. Jego myślenie o etyce i społeczeństwie było silnie zakorzenione w kontekście darwinowskim, co było wynikiem jego wykształcenia biologicznego pod okiem słynnego Thomasa Henry’ego Huxleya. Ta naukowa perspektywa wpłynęła na jego analizy ludzkiej natury i rozwoju cywilizacji. W swoich późniejszych latach Wells coraz bardziej odchodził od beletrystyki na rzecz publicystyki. W swoich licznych publikacjach wykładał swoje wizje dotyczące przyszłości, w tym koncepcję rządu światowego i postępu technicznego, często prezentując katastroficzne wizje, ale również nadzieję na lepszą przyszłość poprzez naukę i edukację. Jego idee często budziły liczne kontrowersje, a jego poglądy bywały przedmiotem debat, między innymi w jego konflikcie z Bernardem Shawem. Wells wierzył w możliwość naprawy świata poprzez naukę i edukację, co manifestował w licznych dziełach utopijnych, przedstawiających idealne społeczeństwa przyszłości.

Filantropia i osobowość Herberta George’a Wellsa

Herbert George Wells, sam chorując na cukrzycę, aktywnie zaangażował się w działalność charytatywną. W 1934 roku został współzałożycielem organizacji The Diabetic Association, która obecnie znana jest jako Diabetes UK. Jego osobiste doświadczenia z chorobą skłoniły go do działań na rzecz poprawy sytuacji osób cierpiących na cukrzycę. Jako futurysta i wizjoner, Wells wierzył w możliwość naprawy świata poprzez naukę i edukację. Ta wiara manifestowała się w jego licznych dziełach utopijnych, które przedstawiały wizje idealnych społeczeństw, opartych na postępie naukowym i sprawiedliwości społecznej. Jego osobowość, pełna dociekliwości i nieustannego dążenia do zrozumienia świata, czyniła go postacią inspirującą dla wielu. Jego zdolność do łączenia fantastyki z głęboką refleksją społeczną sprawiła, że jego pisarstwo pozostaje aktualne do dziś, skłaniając do przemyśleń nad kondycją ludzkości i kierunkami jej rozwoju. Jednym z jego uczniów w Henley House School był A. A. Milne, późniejszy autor uwielbianych przez dzieci opowieści o Kubusiu Puchatku, co świadczy o jego zaangażowaniu w edukację i wpływie na młode pokolenia.

Edukacja i trudne początki Herberta George’a Wellsa

Wczesne lata życia Herberta George’a Wellsa naznaczone były trudnościami, które jednak paradoksalnie rozbudziły w nim pasję do wiedzy i literatury. W 1874 roku, mając zaledwie 8 lat, uległ wypadkowi i złamał nogę, co zmusiło go do spędzenia wielu tygodni w łóżku. W tym czasie, dzięki książkom przynoszonym przez ojca, rozwinął w sobie zamiłowanie do czytania i pisania, które stało się jego powołaniem. Po okresie nauki przeszedł przez serię nieszczęśliwych praktyk zawodowych. Pracował m.in. jako stażysta w sklepie tekstylnym (draper) w Southsea, gdzie spędzał w pracy po 13 godzin dziennie, doświadczając trudów pracy fizycznej. Mimo tych wyzwań, dzięki stypendium, udało mu się studiować biologię w Normal School of Science w South Kensington. Nawet posiadając fundusze na naukę, często cierpiał głód, co świadczy o jego determinacji i poświęceniu dla zdobywania wiedzy. W 1890 roku uzyskał tytuł Bachelor of Science (licencjat) z zoologii w ramach programu zewnętrznego Uniwersytetu Londyńskiego, co stanowiło uwieńczenie jego akademickich wysiłków i otworzyło mu drogę do kariery naukowej i literackiej.

Ciekawostki z życia Herberta George’a Wellsa

Herbert George Wells był postacią o niezwykłym darze przewidywania. Z zadziwiającą trafnością przewidział wiele wynalazków przyszłości, w tym pojawienie się samolotów, czołgów, podróży kosmicznych, broni jądrowej, telewizji satelitarnej oraz koncepcji przypominającej dzisiejszy internet (World Wide Web). Jego wizjonerstwo wyprzedzało epokę, a jego dzieła często stanowiły swoiste proroctwa technologiczne. Podczas pobytu w Stoke-on-Trent w 1888 roku, inspiracją do opisania marsjańskich maszyn w „Wojnie światów” stał się widok płonących pieców hutniczych. Ten industrialny krajobraz wywołał w nim skojarzenia z zaawansowaną, choć przerażającą technologią obcych. Jednym z jego uczniów w Henley House School był A. A. Milne, późniejszy autor uwielbianych przez dzieci opowieści o Kubusiu Puchatku. Jego pierwszą opublikowaną książką nie była powieść, lecz podręcznik akademicki – „Text-Book of Biology”, wydany w dwóch tomach w 1893 roku. Joseph Conrad, będąc pod wrażeniem talentu Wellsa do łączenia fantastyki z realizmem, nazwał go w 1898 roku „Realistą Fantastyki”, co doskonale oddaje unikalność jego twórczości. Wells wykorzystywał pseudonim Reginald Bliss, pisząc m.in. historię o podróży na Księżyc zatytułowaną „First Men in the Moon”. Powieść „Wojna światów” została sfilmowana dwukrotnie, co świadczy o jej nieustającej popularności i wpływie na kulturę masową, w tym adaptację Orsona Wellesa z 1938 roku oraz film Stevena Spielberga z 2005 roku. Wells był również autorem dzieła „The Shape of Things to Come” (Kształt rzeczy, które nadejdą), które doczekało się filmowej adaptacji w 1936 roku, przedstawiającej wizję przyszłości. Jego dzieła często poruszały tematykę inwazji, jak w „Wojnie światów”, lub badały granice ludzkiej nauki i moralności, jak w „Wyspie doktora Moreau”. Wells, jako zwolennik ideałów o podłożu socjalistycznym, często krytykował społeczne nierówności i promował wizje utopijne.

Herbert George Wells pozostaje postacią niezwykle ważną dla literatury światowej, szczególnie dla rozwoju fantastyki naukowej. Jego zdolność do łączenia głębokiej analizy społecznej z wizjonerskimi pomysłami naukowymi sprawia, że jego dzieła są nie tylko fascynującymi opowieściami, ale także ważnymi komentarzami na temat kondycji ludzkiej i potencjalnych ścieżek rozwoju cywilizacji.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/H._G._Wells