Giotto di Bondone: Mistrz Fresków Kaplicy Scrovegnich w Padwie

1

Giotto di Bondone, powszechnie znany jako Giotto, był rewolucyjnym włoskim malarzem i architektem, który na przełomie XIII i XIV wieku zapoczątkował okres Proto-Renesansu. Urodzony około 1267 roku, na 8 stycznia 1337 roku, w chwili śmierci miał około 70 lat. Poślubił Ricevutę di Lapo del Pela około 1290 roku i doczekał się ośmiorga dzieci. Giotto, uznawany za jednego z najwybitniejszych artystów swoich czasów, przełamał dominację stylu bizantyńskiego, wprowadzając do malarstwa realizm, trójwymiarowość postaci i naturalną ekspresję, co stanowiło fundament dla przyszłego rozwoju sztuki europejskiej.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: Na 8 stycznia 1337 roku miał około 70 lat.
• Żona/Mąż: Ricevuta di Lapo del Pela.
• Dzieci: Ośmioro.
• Zawód: Malarz, architekt.
• Główne osiągnięcie: Wprowadzenie realizmu i trójwymiarowości do malarstwa, zapoczątkowanie Proto-Renesansu.

Podstawowe Informacje o Giottcie

Giotto di Bondone, znany pod mononimem Giotto, urodził się w okolicach 1267 roku. Chociaż tradycja wskazuje na jego wiejskie korzenie, nowsze badania sugerują, że mógł urodzić się we Florencji. Jego życie i twórczość przypadły na okres przejściowy między późnym średniowieczem a rodzącym się renesansem. Giotto zmarł 8 stycznia 1337 roku we Florencji. Jego przełomowe podejście do sztuki, w tym rysowanie z natury, stanowiło kluczowy krok w kierunku realistycznego malarstwa.

Życie Osobiste i Rodzina Giotta

Giotto di Bondone pochodził z rodziny kowala o imieniu Bondone, co stoi w sprzeczności z niektórymi legendami o jego pasterskim pochodzeniu. Ożenił się około 1290 roku z Ricevutą di Lapo del Pela, zwaną „Ciutą”. Mieli ośmioro dzieci, choć ich imiona i daty urodzenia nie są szeroko udokumentowane. Według Giovanniego Boccaccia, Giotto nie był uważany za przystojnego, co stało się podstawą do anegdoty o jego rozmowie z Dantem Alighierim. W 1301 roku Giotto posiadał już dom we Florencji i znaczący majątek ziemski, co świadczy o jego wczesnym sukcesie materialnym.

Kariera Artystyczna Giotta

Legendarne Odkrycie Talentu

Według Giorgio Vasariego, wielki malarz Cimabue odkrył młodziutkiego Giotta pasącego owce. Chłopiec rysował zwierzęta na skale z niezwykłą precyzją, co skłoniło Cimabue do zaproponowania mu nauki w swoim warsztacie. To właśnie to spotkanie miało zapoczątkować karierę artysty, która zrewolucjonizowała malarstwo.

Przełomowy Styl i Odejście od Tradycji

Giotto dokonał radykalnego odejścia od sztywnej estetyki bizantyńskiej. Jego innowacyjność polegała na nadaniu postaciom trójwymiarowości, cielesności i realistycznej ekspresji. Przedstawiał ludzkie emocje z głębokim psychologicznym wyczuciem, co stanowiło fundamentalny krok w kierunku renesansowego realizmu. Giotto odważnie stosował skróty perspektywiczne i przedstawiał postaci tyłem do widza, tworząc iluzję przestrzeni i głębi, co było znaczącą innowacją w jego czasach.

Główne Dzieło – Kaplica Scrovegnich

Jednym z najbardziej znaczących dzieł Giotta jest monumentalny cykl fresków w Kaplicy Scrovegnich (Kaplicy dell’Arena) w Padwie, ukończony około 1305 roku. Przedstawiający życie Maryi i Chrystusa, cykl ten jest powszechnie uważany za arcydzieło wczesnego renesansu i został wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO w 2021 roku. Freski w kaplicy Scrovegnich w Padwie demonstrują mistrzowskie opanowanie kompozycji i ułożenia postaci, tworząc spójną i poruszającą narrację. Wśród nich znajduje się słynna scena „Pokłonu Trzech Króli”, gdzie Giotto, zainspirowany widokiem komety Halleya w 1301 roku, przedstawił Gwiazdę Betlejemską jako kometę. Warto również zwrócić uwagę na sceny z życia Joachima i Anny, które stanowią wprowadzenie do historii narodzin Maryi, a następnie Dzieciątka. Cykl fresków w kaplicy jest wybitnym przykładem jego malarstwa.

Działalność Architektoniczna

Giotto był wszechstronnym artystą, a jego talent obejmował również architekturę. W 1334 roku został powołany przez gminę Florencji do zaprojektowania nowego campanile (dzwonnicy) florenckiej katedry. To zlecenie podkreśla jego wysokie uznanie jako artysty o szerokich kompetencjach. Dziś dzwonnica ta, znana jako Campanile di Giotto, stanowi jeden z najbardziej rozpoznawalnych symboli Florencji.

Praca w Rzymie i Mozaika Navicella

Artysta pracował również w Rzymie, gdzie na zlecenie kardynała Jacopo Stefaneschiego stworzył słynną mozaikę „Navicella” dla starej Bazyliki św. Piotra. Choć dzieło to zachowało się jedynie we fragmentach, stanowi dowód jego biegłości w różnych technikach artystycznych.

Pobyt w Asyżu i Spory o Autorstwo

W latach 1306–1311 Giotto przebywał w Asyżu, gdzie ozdobił freskami dolny kościół Bazyliki św. Franciszka. Jednakże autorstwo słynnego cyklu „Życie św. Franciszka” w górnym kościele tej bazyliki od lat budzi kontrowersje wśród historyków sztuki. Niezależnie od tych dyskusji, wpływ Giotta na rozwój narracyjnego malarstwa jest niepodważalny.

Uznanie i Osiągnięcia Giotta

Giotto cieszył się ogromnym uznaniem już za życia. Kronikarz Giovanni Villani opisał go jako „najwyższego mistrza malarstwa swoich czasów”, podkreślając, że jego postacie i pozy były wiernie odwzorowane z natury. Jego innowacyjny styl wywarł znaczący wpływ na kolejne pokolenia artystów. Praca Giotta w Rimini dała początek szkole riminińskiej, a jego styl ukształtował wielu malarzy w północnych Włoszech. Giotto jest powszechnie uznawany za prekursora renesansu, a jego dzieła stanowią wzór dla późniejszych mistrzów.

Warto wiedzieć: Giotto zmarł 8 stycznia 1337 roku we Florencji, pozostawiając po sobie dziedzictwo, które na zawsze zmieniło oblicze sztuki europejskiej.

Chronologia Kariery Giotta

Ciekawostki z Życia i Twórczości Giotta

Życie i twórczość Giotta obfitują w barwne anegdoty. Jedna z nich opowiada o papieżu Benedykcie XI, który wysłał posłańca z prośbą o próbkę jego umiejętności. Giotto, bez użycia cyrkla, jednym ruchem ręki narysował czerwoną farbą idealne koło, demonstrując swoje mistrzostwo. Kolejna historia, przytoczona przez Vasariego, dotyczy Giotta jako ucznia Cimabue. Podobno namalował na twarzy postaci na obrazie mistrza muchę tak realistyczną, że sam Cimabue kilkakrotnie próbował ją odpędzić. Inspiracja kometą Halleya widoczna jest w scenie „Pokłonu Trzech Króli” w Kaplicy Scrovegnich, gdzie Giotto przedstawił Gwiazdę Betlejemską jako kometę. Niestety, wiele błękitów w jego freskach uległo zniszczeniu, ponieważ drogi pigment ultramaryny musiał być nakładany techniką „a secco” (na suchy tynk) i z czasem zaczął odpadać, co jest jednym z problemów z pigmentem w jego dziełach. Dzieła Giotta, takie jak cykl fresków w kościele Santa Croce czy malowidła w kościele Badia, świadczą o jego nieustającej kreatywności i wpływie na sztukę.

Giotto di Bondone zrewolucjonizował malarstwo, wprowadzając realizm i emocjonalność, co czyni go kluczową postacią w przejściu od sztuki średniowiecznej do renesansowej. Jego dzieła, takie jak freski w Kaplicy Scrovegnich, nadal zachwycają i stanowią punkt odniesienia dla współczesnych twórców.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Giotto